شرح الاربعين — الصفحة ٢٨

قطعهء مولانا عبد الرزاق گيلانى به ميرزا محمد سعيد حكيم مشهور به حكيم كوچك

اى جوهري كه در ته اين هشت نه بساط * چشم خرد نديده چو تو يك در خوشاب

مينائى سپهر ز خمخانهء عقول * آورده كم به نشأ طبيعت دگر شراب

چرخ از بياض صبح به عمر دراز خويش * بيت بلند طبع ترا كرده انتخاب

هم جوهرت منزّه از آلايش عرض * هم گوهرت يگانه‌تر از لعل آفتاب

چون حسن سرفرازى وچون عشق دلنواز * اى برده هم ز حسن وهم از عشق آب وتاب

بقراط را ز شرم تو ، چون دم زنى ز طب * در خاك نبض مرده درآيد به اضطراب

بيمار را كه از تو سؤال دوا كند * بهر شفا بس است همان شربت جواب

گر گويمت مسيح چه جاى تعجب است * شيب زمانه را به نفس كرده‌اى شباب

اى طبع ذو فنون تو مجموعهء كمال * وى نام سربلند تو سردفتر خطاب

اى آن‌كه در مدارج دانش فزوده‌اى * در هر فنى به صاحب فن صد هزار باب

خونين دل مرا كه به حسرت طپيده است * چون قطره‌اى چكيده ز درياى اضطراب

بي التفاتيت به زبان داد شكوه‌اى * كز شرم گشته رشتهء جان محو پيچ وتاب

بارى ، اگرنه موجب رنجش شود ، كنم * تقرير آن ، بر روش طعن يا عتاب

اما به جان طبع نزاكت سرشت تو * كانصاف رو نه پيچد از جادهء صواب

بوى ستم ز دود دلم مىتوان شنيد * ز آتش كند تظلم دود دل كباب

نازك‌دلى ، از آن كنم از درد ناله‌اى * نازك‌تر وحزين‌تر از نغمهء رباب

نخلى كه من به شيرهء جان پروريده‌ام * زهرم چرا به لب نچكاند چو زهر ناب

شاخى كه شبنم گلش از أشك بلبل است * آخر چرا نگردد سيخى بر اين كباب

شمعى كه رخ ز دامن پروانه برفروخت * پروانه را چرا نشود خانه زو خراب

من كرده‌ام ، كه‌شاهد معنى به كأم تو است * برداشت است دست من اين گوشهء نقاب

من كرده‌ام ، كه بيخود صد رنگ باده‌ام * اكنون اگر مرا نشناسى چه اضطراب

من ساقى وتو مىفكنى مشك در قدح * من مانى وتو نقش چنين مىزنى بر آب

وقتي كه بود در كف من هم عنان ، گذشت * اكنون منم پياده وپاى تو در ركاب

گر از حقوق خدمت ديرينه تن زنم * بارى چه شد محبت بىحد وبىحساب

گفتى بريده‌ام طمع از استفاده‌اش * خم را چه غم كه شيشه نخواهد ازو شراب

منع كسى ز من پى ناموس تازه است * رنگ رخى كه بايدش از آيينهء حجاب

شكر خدا كه پردهء ناموس عالمي است * دامان خواهشم كه نيالوده هم به آب