مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٤٦

فصل هفتم خبرهائى كه محمود پاشا در ارزنة الروم پخش كرد

عالى بكوشد تا پىببرد كه به من در ايران چه مىگذرد خواهند گفت كه كردها ما را در سرزمين ايران كشته‌اند .

حسين زندانبان هر شب مىآمد و با ما نيز صحبت مىكرد و ليكن درحالى كه وانمود مىكرد كه مىخواهد غمهاى ما را از دلمان بزدايد در حقيقت با توريه و سخنان كوتاه و بريدهء خود بر غمهاى ما مىافزود .

يك روز به حسين گفتم : سلام عليكم ، چه خبرى از دنيا دارى ؟ در پاسخ گفت همه‌چيز رو به راه است . - آيا يك سپاهى ترك از قسطنطنيه رسيده است ؟ - خدا مىداند . - آيا كردهاى شما امروز كردهاى عبد اللّه « 1 » را شكست دادند - آرى . ما آنها را به گريز واداشتيم . - آيا از آنها فراوان كشته شد ؟ - پنجاه سر بريده آنها را نزد افندىمان « 2 » آوردند . - آيا چه خبرى از جنگ ايرانيها با روسها دارى ؟ - خيلى خبرهاى خوشى دارم . مىگويند كه روسها ملحدين را از ايروان رانده‌اند - چه ملحدينى ؟ - ايرانيان . شايع است كه تبريز به زودى بدست نيروى كفار مىافتد . - آيا پاشا از اين خبرها خوشش مىآيد ؟ - بىگفتگو ، ملحدين خطرناكترين دشمنان ما هستند . - آيا بالاخره معلوم شد كه دربارهء ما چه مىخواهد بكند ؟ - نه - آيا نقشهء خفه كردن ما را دارد ؟ - خدا مىداند ؛ من نمىدانم . - پس چرا كشتن ما را پس مىاندازد ؟ - افندىمان كارش را خردمندانه انجام مىدهد . - آيا امروز بامداد او را ديدى ؟ - آرى - آيا دربارهء ما با تو سخنى نگفت ؟ - نه - پس در كاخ او چكار داشتى ؟ - به من دستور داده‌اند كه در اين‌باره با شما سخنى نگويم . - حسين ، تو ضد و نقيض‌گوئى مىكنى ، اگر تو خدا و پيغمبرت را دوست دارى به پاشا بگو كه ما از او يك مرحمت خواستاريم - چه درخواستى داريد ؟ - اينكه او ما را بكشد . - نعوذ بالله - اين زندگى پر از بدبختى كه او براى ما فراهم كرده هزار بار مرگ بهتر از آن است . زندگانىاى كه اين گونه با

( 1 ) - عبد الله سركردهء سيبكىها بود كه ذكرشان را كرديم . ( 2 ) - كلمهء افندى از يونانى جديد مشتق شده كه معناى ارباب يا مهتر را مىدهد . اين كلمه را تركها براى توصيف اشخاصى كه با قانون آشنائى دارند به كار مىبرند .