مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٢

يادداشت فرماندهء اسواران لاپى « 1 »

تدوين راه‌هاى ديگر از آن يارى جست .

ما سپس يك راه خيلى زيبائى را كه از قسطنطنيه به بايزيد مىرود به كار برديم كه به مقياس يك خط براى صد توآز ( 400 ، 86 ) توسط مرحوم برنار « 1 » ستوان يكم مهندس جغرافيائى كه همراه ژنرال گاردان « 2 » در سفارتش به ايران بود تهيه گرديده است . اين راه و همچنان يك خط سير مسافرت را كه آقايان لامى « 3 » سرهنگ مهندس و فابويه « 4 » سرهنگ ستاد كه از قسطنطنيه به تهران مىرفتند با دقت آن را در سفرنامهء خود كشيده‌اند به ما خيلى يارى كرد تا نقاط نيكومدى ، انگورا ، يوزقات « 5 » ، توقات ، قره حصار ، ارزنة الروم ، بايزيد ، تبريز ، ميانه و قزوين را تعيين و در جاى خود قرار دهيم .

يك خط سير از قسطنطنيه به بغداد كه آقاى ترزل سرهنگ ستاد با خيلى دقت آن را كشيده خيلى براى ما سودمند شد چون بولى « 6 » ، توزيا « 7 » ، مرسيوان را در جاى خود گذاشتيم و محل توقات را به اين وسيله بررسى كرديم و ملاطيه ، دياربكر ، ماردين و موصل را در نقشه استوار نموديم .

همين‌گونه دربارهء يك راهى كه از قسطنطنيه به ماردين مىرود كه ما آن را از روى سفرنامهء آقاى كينر « 8 » نگاشته‌ايم و براى بررسى در درستى محل بولى ، استوار داشتن كستمون « 9 » و صامسون و كرانهء درياى سياه از ابتداى اين شهر تا طرابوزان از آن يارى جسته‌ايم و جا دارد كه ضمن ستايش آشكار از اين سياح بگوئيم كه گزارش‌هايش كاملا با رصدها و خلاصهء نوشته‌هاى آقاى سروان گوتيه مطابق است . از طرابوزان به ماردين ، اين راه به ما اسناد گرانبهائى داد تا گمش‌خانه و بايبوت « 10 » را در جايش بگذاريم و محل ارزنة الروم را بدين وسيله بررسى كنيم و بتليس را در جايش استوار سازيم و دربارهء ماردين نيز بررسى نمائيم .

اين نقطهء ماردين را از نو به كمك يك نقشه راه خيلى قشنگ حلب به تهران

( 1 ) - Bernard ( 2 ) - Gardane ( 3 ) - Lamy ( 4 ) - Fabvier ( 5 ) - Iuzghat ( 6 ) - Boly ( 7 ) - Tosia ( 8 ) - Kinneir ( 9 ) - Castamoun ( 10 ) - Baibout