مسافرت در ارمنستان و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٠
بخش شرقى مازندران
با اينهمه به نظر مىآيد كه تركمان‌ها در اين شهر اخير بازرگانى كوچكى مىكنند زيرا در ايران همان مردمى كه كاروانى را به يغما مىبرند خيلى به آرامى و بىحس خطر غارتىهاى خود را در شهرهاى اطراف مىفروشند . هوشيارى قاجارها و از آن بيشتر جنگل‌هاى آنها مازندران را از شر اين راهزنان در امان داشته است . در آنجا كسى به دزد برنمىخورد . اين جنگل‌ها در حقيقت مانعى نفوذ ناپذير در برابر مردمانى است كه مانند تركمانان هميشه سواركارند و با نيزه‌هاى بلند مسلحند .
بنابراين يك اشتباه است كه گمان كنيم ايران در برابر روس‌ها در گيلان و مازندران بىحفاظ است . اين مرز به نظر من خيلى بيشتر از فارس استعداد دفاع از خود را دارد زيرا كه سرزمين آن لااقل به همان اندازه ناسازگار است و ليكن از جنگل‌هاى انبوه‌تر پوشيده شده و جمعيتش در سطح مساوى بىنهايت بيشتر و براى ايستادگى در برابر هر نوع تجاوز آماده‌تر مىباشد .