مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٧

[ ذكر يار محمد سلطان « 1 » بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان 257

ذكر پاينده محمد سلطان بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان

و او پادشاهى بود خوش‌صورت و پاكيزه‌سيرت و به غايت غيور و در تهور و جلادت مشهور و در كمال شجاعت و سياست و در جود و سخاوت بىنظير . چون ولايت اخسى و اندجان در قبضهء تصرف صاحبقران سكندرنشان قرار يافت ، ايالت ولايت اخسيكت را با توابع و لواحق به پاينده محمد سلطان ارزانى داشت . بعد از آنكه اوزبك سلطان را از حصار برآورده حاكم تاشكند ساخت ، پاينده محمد سلطان را به ولايت حصار فرستاد تا در آن مملكت ، آن سلطان ذىشوكت ، لواى حكومت برافراخت . و بعد از فتح هرات كه تمامى آن ولايت سيرام رفته ، در آن ولايت در مسند حكومت نشست و تا آخر عمر در آن ديار اوقات بسر برد و در موضع شرابخانه به همراهى پدر مقتول گشته ، جان به قابض ارواح سپرد . و او را يك پسر بود ، روزى كه پدرش به دست افتاد و آن پسر از آن مهلكه خلاصى يافته ، روى به وادى فرار نهاده و بعد از فوت عبد المؤمن خان عبد الواصع‌بى آن پسر را گرفته ، در بلدهء سمرقند در تخت سلطنت نشاند . و در همان چند روز توكل سلطان با لشكر بىكران ( 123 ب ) به نواحى سمرقند رسيد و عبد الواسع بىبعد از كنكاش و مصلحت آن پادشاه‌زادهء نامراد را دست‌آويز خود ساخت . 256

[ ذكر يار محمد سلطان « 1 » بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان 257

و اين شهريار عالىمقام جوانى بود خوش‌كلام ، خجسته‌فرجام و طبع موزون و شيرين‌سخن و در لطافت و ظرافت از همه افزون و در فراست و كياست از حد و عدد بيرون . و او اكثر اوقات به فضلا و ظرفا صحبت مىداشت و با اهل سرود و نشاط نيز ميل تمام داشت و پيوسته تخم احسان بر دل طوايف انسان مىكاشت و به اندك مكالمه و التفات دل مردم را صيد « 2 » خود مىساخت . بنابرآن صاحبقران سكندرنشان را به او ميل تمام بود و در ولايت دهنو چغانيان

( 1 ) . س : محمد سلطان . ( 2 ) . س : سيد