مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
- المؤلف: محمد يار بن عرب قطغان
- الوفاة: قرن 10
- القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
- الناشر: ميراث مكتوب - تهران
فهرس الكتاب
- [ سخن ناشر ]
- فهرست مطالب
- مقدمهء مصحح
- ويژگى اثر
- روش تصحيح
- [ ديباچه ]
- مقدمه در بيان شمه‌اى از احوال خاقان بزرگ ابو الخير خان بن دولت شيخ اغلان بن ابراهيم خان كه به دوازده « * » واسطه به خان گيتىستان چنگيز خان مىرسد و و ذكر جلوس شيخ حيدر خان تا زمان شهادت او
- باب اول « 1 » در بيان حال اولاد شاه بداغ سلطان و ذكر كشورگشايى و گيتىستانى فرزند كبار نامى محمد خان شيبانى و خروج عبيد الله خان « 2 » تا زمان كشته گشتن برهان خان بنابر تقدير يزدانى
- گفتار در ذكر حالات محمد خان شيبانى و برادرش محمود سلطان
- ذكر نهضت نمودن محمد خان شيبانى به عزم محاربهء احمد خان كه « 1 » در اثناى راه به قونوش قبچاق پيش آمده و محاربه كردن با « 2 » آن پادشاه عاليجاه
- ذكر محاربهء محمد خان شيبانى با ايرانجى خان و شهيد شدن عليكه سلطان بنابر تقدير خالق يزدان
- ذكر مراجعت محمد خان شيبانى به ولايت سغناق
- ذكر محاربهء محمد خان شيبانى با محمود سلطان
- ذكر محمد خان شيبانى به صوب بلدهء فاخره بخارا
- ذكر آوردن تولون خواجه مغول به محمد خان شيبانى و گرفتار شدن او به دست محمود سلطان
- گفتار در ذكر [ جدا شدن ] محمد خان شيبانى از سلطان احمد ميرزا « 1 » و اتفاق نمودن او با سلطان محمود خان والى تاشكند « 2 »
- قبل شدن شيبانى خان در قلعهء سغناق و [ محاصره كردن ] برندوق خان محمد خان شيبانى را
- عزيمت نمودن شيبانى خان به صوب خوارزم و بيان بعضى از وقايع جنگ و رزم
- [ گفتار در ذكر تسليم نمودن سلطان محمود خان ولايت اترار را به حضرت خليفة الرحمانى ] « 1 »
- [ گفتار در ذكر محاربهء حضرت خليفة الرحمانى به امير محمد مزيد ترخان و گرفتار شدن امير محمد مزيد ترخان و مصالحت سلطان محمود خان با برندوق خان و اولاد جانى بيگ خان و لشكر كشيدن ايشان به ولايت اترار و صلح ايشان با حضرت خليفة الرحمانى ] « 1 »
- [ حملهء محمد خان شيبانى به تاشكند ] « 2 »
- و باز معاودت نمودن آن خان سعادتمند به جانب بلدهء فاخرهء بخارا از منزل تاشكند
- [ نهضت نمودن محمد خان شيبانى به صوب بلدهء محفوظهء سمرقند ] « 3 »
- [ ذكر توجه بابر ميرزا به دار السلطنهء سمرقند بنابر وعدهء اكابر و اشراف و مسخر شدن آن بلدهء معموركان به ملازمان آن شهريار خجسته اوصاف ] « 1 »
- ديگر محاربه نمودن خان گيتىستان محمد خان شيبانى در نواحى منزل خواجه كاردزن و بيان هزيمت بابر ميرزا و تحصن او در بلدهء سمرقند از صيت و صولت
- رفتن محمد خان شيبانى « 1 » به جانب بلخ و بيان دولتخواهى بعضى از امراى بديع الزمان ميرزا نسبت به ملازمان خانى و كشته شدن آن جماعت به تقدير يزدانى
- [ ذكر طلوع ماهچهء ] « 1 » رايت نصرت آيت خانى از افق مملكت بلخ و گرفتار شدن اهالى آن بلده به عيش با جبر و محنت تلخ « 2 »
- [ رفتن محمود سلطان به قندز ] بنابر امر و فرمان برادر خود محمد خان شيبانى و مفتوح شدن آن ولايت به عنايت ملك منّان
- ديگر محاربه نمودن خاقان گيتىستان با سلطان محمود خان و برادر او سلطان احمد خان « 2 » و بابر ميرزا و اسير شدن سلطان محمود خان و برادرش سلطان احمد خان و عفو نمودن « 3 » و آزاد و مطلق العنان ساختن خاقان گيتىستان
- ذكر تاخت نمودن [ به ] ولايت بلخ و شبرغان و ميمنه 119
- و تاخت نمودن ايل امان بهادر تا كنار آب مرغاب به موجب فرمان خاقان كامياب « 4 »
- [ ذكر نهضت سلاطين خراسان به مقابله و مقاتله شيبانى خان ] « 7 »
- ذكر رايات توجه خاقان گيتىستان محمد خان شيبانى به [ ييلاق مرل ] و تسخير نمودن آن ولايت بعون ملك منّان « 9 »
- [ گفتار در بيان كيفيت تفرقه و پريشانى حكام و عساكر خراسان ] و « 2 » وصول رايات نصرت‌نشان محمد خان شيبانى به النگ كهدستان 135
- [ ذكر وصول اكابر و اشراف هرات ] « 5 » به ملازمت محمد خان شيبانى
- [ ذكر تسخير قلعهء اختيار الدين و حصار تيره‌تو ] « 1 »
- [ رفتن محمد تيمور سلطان و ] عبيد الله سلطان « 2 » بنابر فرمان خاقان گيتىستان محمد خان شيبانى [ به هرات ] و كشته شدن آن دو برادر به دست سپاه سلاطين خجسته‌اثر به تقدير خالق اكبر
- ذكر خروج نمودن ابن حسين ميرزا 153
- ذكر توجه محمد بابر ميرزا « 1 » به جانب قندهار و زمين‌داور و مفتوح شدن آن ولايت بعون عنايت « 2 »
- و فرار نمودن بديع الزمان ميرزا و مسخر شدن آن ولايت بعون عنايت سبحانى به دست ملازمان محمد خان شيبانى « 2 »
- [ فتح كلات و سرانجام فريدون حسين ميرزا ]
- ( 62 ب ) ذكر تاخت نمودن محمد خان شيبانى [ به ] ولايت كرمان و آذربايجان تا حدود مملكت روم و محاربه كردن شاه اسماعيل رافضى و ديگر واقعان تا زمان وفات « 2 » .
- ذكر مقتول شدن محمد خان شيبانى و منهزم شدن لشكر آن اكابر و اشراف و سادات و قضات « 3 »
- ذكر استيلاى بابر ميرزا بر تمام ولايت ماوراء النهر « 1 »
- ذكر توجه اولاد محمد خان شيبانى و مقابل شدن بابر ميرزا به تقدير ملك منّان « 2 »
- محمد تيمور خان
- ذكر خصايل فولاد سلطان
- ذكر كوكبورى سلطان و بيان آن
- ذكر خرم شاه سلطان ، 184
- ذكر سيونج محمد سلطان « 3 » ولد سوم محمد خان شيبانى
- ذكر محمد يار سلطان و زندگانى او « 1 »
- ذكر اولاد عبيد الله خان « 3 » و بيان كشورگشايى گيتىستان و فرزند او عبد الله خان تا زمان قتل برهان خان
- ذكر داستان عبيد الله خان و بيان گيتىستانى آن شهريار سليمان‌نشان 185
- ذكر سلاطين اولاد شيبانى خان و خالى گذاشتن ماوراء النهر در آن زمان از روى غلبه و قهر « 3 »
- ذكر فرار نمودن بابر ميرزا از مملكت موروثى به تقدير خدا « 5 »
- [ عزيمت امير نجم ثانى ] و كشته شدن آن ملعون بنابر تقدير جناب جلال بىچون
- [ لشكر كشيدن عبيد الله سلطان و جانى بيگ خان به هرات ] و مسخر شدن آن ولايت بعون عنايت واهب العطيات
- ذكر ابو القاسم بخشى « 3 »
- ذكر فرار نمودن خواجه كمال الدين [ محمود ساغرچى ] « 1 »
- ذكر لشكر كشيدن عبيد الله خان به دار السلطنهء هرات
- ذكر عبد العزيز خان 210
- ذكر محمد رحيم سلطان بن عبيد الله خان
- ذكر برهان سلطان بن محمد رحيم سلطان بن عبيد الله خان
- ذكر داستان « 4 » خان عالى شأن كوچكونچى خان بن ابو الخير خان و بيان حال و اولاد « 5 » و امجاد آن
- ذكر ابو سعيد خان بن كوچكونجى خان
- ذكر سلطان سعيد سلطان 214
- ذكر جوانمرد على سلطان 218
- ذكر ابو الخير سلطان 220
- ذكر مظفر سلطان 221
- ذكر مهدى سلطان و دوستم سلطان ولدان جوانمرد على خان
- ذكر كوچم سلطان بن جوانمرد على خان
- ذكر خداى بردى سلطان ( 88 ب ) بن ابو سعيد خان
- ذكر يوسف سلطان
- ذكر ايوب سلطان
- ذكر سلطان محمد سلطان بن ابو سعيد خان بن كوچكونجى خان
- ذكر شيخم سلطان بن سلطان محمد سلطان بن ابو سعيد خان بن كوچكونجى خان
- ذكر بوزه‌خور سلطان 225
- ذكر بابا سلطان بن سلطان محمد سلطان بن ابو سعيد خان بن كوچكونجى خان
- ذكر عبد الله خان كه دوم پسر كوچكونجى خان است .
- ذكر اوغان سلطان بن عبد الله خان بن كوچكونجى خان
- ذكر عبد اللطيف خان 228
- ذكر گراى خان بن عبد اللطيف خان بن كوچكونجى
- ذكر ابدال سلطان 230
- در ذكر سيونج خواجه خان و بيان احوال و اولادان « 3 » آن پادشاه « 4 » رفيع المكان
- ذكر گيلدى محمد سلطان
- ذكر نوروز احمد خان بن سيونج خواجه خان كه براق خان عبارت است .
- ذكر درويش خان بن براق خان بن سيونجك خان
- ذكر شاه محمد سلطان و مظفر سلطان
- ذكر بابا سلطان بن براق خان بن سيونجك خان
- ذكر عبيد الله « 3 » سلطان بن بابا سلطان بن براق خان بن سيونجك خان « 4 »
- ذكر عبد الغفار سلطان
- ذكر دوست محمد سلطان بن براق خان بن سيونجك خان
- ذكر هاشم سلطان بن دوست محمد سلطان بن نوروز احمد خان بن سيونجك خان
- ذكر امين سلطان بن براق خان بن سيونجك خان
- ذكر مؤمن سلطان بن امين سلطان
- ذكر عادل سلطان بن امين سلطان « 2 »
- ذكر « 3 » خوارزم شاه سلطان بن براق خان بن سيونجك خان
- ذكر عبد الكريم سلطان بن خوارزم شاه سلطان بن براق خان
- ذكر قاسم سلطان بن براق خان
- ذكر طاهر سلطان بن براق خان
- ذكر « 3 » خواجه محمد سلطان 238
- ذكر بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر كپك سلطان بن بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر سيونج محمد سلطان بن كپك سلطان بن بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر محمد ابراهيم سلطان بن سيونج محمد سلطان بن كپك سلطان بن بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر سيد محمد سلطان بن كپك سلطان بن بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر جهانگير « 3 » سلطان بن سيد محمد سلطان بن كپك سلطان بن بوپاى سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر « 2 » داستان جانى بيگ سلطان و بيان اولاد و احفاد آن شهريار سعادت نشان [ و ] ذكر مجمل از واقعهء حال جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر دوست محمد سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر گستن قرا سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان و مجمل بيان حال « 6 » و فرزندان سلطان سلطنت‌نشان ( 105 الف )
- ذكر قليچ قرا سلطان بن گستن قرا سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر جان قرا سلطان بن گستن قرا سلطان بن جانى بيگ سلطان
- ذكر پير محمد خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر دين محمد سلطان بن پير محمد خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن ابو الخير خان
- ذكر پادشاه محمد سلطان بن پير محمد خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر شاه محمد سلطان بن پير محمد خان ( 107 ب ) بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر رستم سلطان 244
- ذكر اوزبك خان بن رستم سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر هزارهء محمد سلطان بن اوزبك سلطان بن رستم خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر پير محمد سلطان بن اوزبك سلطان بن رستم سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر سليمان سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان و بيان حال فرزندان او
- ذكر محمود سلطان بن سليمان سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر محمد قلى سلطان بن محمود سلطان بن سليمان سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر يار محمد سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان و بيان حال فرزندان آن سلطان فرخنده‌نشان
- ذكر خسرو سلطان بن يار محمد سلطان ( 111 الف ) بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر اسفنديار سلطان بن خسرو سلطان بن يار محمد سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر رستم سلطان بن اسفنديار سلطان بن يار محمد سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان و بيان فرزندان آن خان عالى شأن
- ذكر عباد الله سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- و شرح اين واقعه
- ذكر عبد الامين خان بن عباد الله سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر عبد القدوس سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر پاينده محمد سلطان بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- [ ذكر يار محمد سلطان « 1 » بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان 257
- ذكر فولاد سلطان بن دوستم سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- ذكر عبد اللطيف سلطان بن اسكندر سلطان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان
- [ گفتار در ذكر عبد الله بهادر خان ]
- ذكر شمه‌اى از اوصاف خاقان روزگار و صاحبقران سكندرآثار و بيان مجملى [ از ] تاريخ تسخير بعضى از بلاد و امصار
- ذكر ظهور دولت و طليعهء جاه و حشمت صاحبقران سكندرنشان و محاصره كردن اعداى وافرشوكت و به نيل مقصود بازگشتن و طريق صلح پيمودن « 1 » و از سر خلافت گذشتن
- و شرح اين حال بر سبيل اجمال
- و بيان حدوث اين حادثه
- و صورت اين حال بر سبيل اجمال
- ذكر محاربه كردن خان عالىنسب از غايت قهر و غضب به سلطان سعيد و دوستم سلطان بن براق خان در كنار آب آمو در موضع فرب
- ذكر جلوس خاقان مظفرلوا نخستين‌بار در دار الملك بخارا
- ذكر آمدن خان اسكندرنشان به ولايت قراكول بنابر جهت استدعاى امراى قنكرات ( 136 ب ) و محاصره كردن براق خان و عزيمت نمودن حضرت اعلى به جانب بلخ
- ذكر بازگشتن خان سكندرنشان از صوب ميمنه و غرجستان و گذشتن از نهر جيحون و تسخير نمودن ولايت كرمينه از دست دوست محمد سلطان بن براق خان به عنايت ملك منّان
- ذكر تسخير نمودن حضرت خان سكندرنشان ولايت كش را از هاشم سلطان بن برندوق خان و تفويض نمودن به خسرو سلطان
- محاربه نمودن خان گيتىافروز و دوست‌نواز دشمن‌سوز به اولاد نوروز احمد خان دوبار در يك روز و هزيمت يافتن آن فرقهء بدآموز
- شرح اين‌حال و بيان اين مقال
- و شرح اين [ واقعه ]
- ذكر توجه نمودن خان سكندرنشان با جمع برادران جهت قصد محاصرهء نسف در كمال عزّت و شرف
- ذكر توجه نمودن والى بدخشان شاه سليمان به همراهى ابراهيم ميرزا ولد خود با سپاه فراوان و عزيمت نمودن خان سكندرنشان به قصد ايشان
- ذكر « 1 » خطبه و سكه به نام و القاب خان درويش‌نشان اسكندر خان
- ذكر توجه نمودن حضرت صاحبقران سكندرنشان به جانب مرو شاه جهان
- شرح اين حال بر سبيل اجمال
- ذكر تسخير نمودن حضرت صاحبقران ولايت كش و هزيمت فقير سلطان به جانب حصار شادمان
- ذكر توجه نمودن حضرت صاحبقران سعادتمند به عزم محاصرهء قلعهء سمرقند
- ذكر آمدن بابا سلطان از تركستان به خطهء سمرقند و توجه نمودن او به اتّفاق سلطان سعيد سلطان به صوب ميانكال با لشكر بيرون از حيز چون‌وچند
- ذكر آمدن درويش خان به عزم ملاقات عبد الله خان در سغد سمرقند و محاصره نمودن به اتفاق يكديگر قلعه سمرقند فردوس‌مانند
- ذكر جمع آمدن اعدا با يكديگر و لشكر كشيدن بر سر بخارا با سپاه بىحد و تشريف آوردن حضرت عزيزان و مصالحه ايشان
- ذكر توجه نمودن حضرت خان سكندرفرمان به عزم تسخير ولايت اندخود و شبرغان
- ذكر تسخير نمودن خاقان سكندرنشان ولايت شبرغان را و گذاشتن آن بنابر استدعاى جمعى از اهل عرفان
- ذكر لشكر كشيدن خاقان سكندرفرمان و تسخير فرمودن او قلعهء ترمذ را به عنايت ملك منّان
- ذكر انتقال نمودن سلطان سعيد سلطان از دار فنا به دار بقا و آمدن بابا سلطان و درويش خان به جهت تسخير سمرقند و التجا آوردن جوانمرد [ على ] سلطان به درگاه سلطان سعادتمند
- ذكر توجه نمودن خاقان سكندرفرمان به عزم تسخير ولايت بلخ و شبرغان
- شرح اين واقعه
- عزيمت نمودن خاقان جهان به صوب تركستان
- شرح اين واقعه
- محاصره نمودن قلعه صبران
- ذكر تعاقب نمودن خواجم قلى قوشبيگى بابا سلطان را با فوجى مهم
- ذكر مراجعت بابا سلطان از ولايت و گرفتار شدن او
- ذكر محاصرهء قلعه يسّى كه يكى از توابع تركستان است و مسخر [ نمودن ] آن قلعه زمين مبين به عنايت « 1 » ملك ميمون مهيمن
- واقعهء ديگر
- ذكر مراجعت آن حضرت به مستقرّ عزّت
- شرح اين واقعه
- واقعهء ديگر در بيان والى بدخشان شاهرخ ميرزا
- ديگر ايلغار كردن امرا فيروزنشان از پى اعدا با عزّ و توان بيان اين واقعه
- [ حكم خاقان ] از وجه امراى با اعتبار بنابر تحقيق ولايت خوست و فرخار و دربند افتادن ايشان به تقدير ملك جبار
- شتافتن امرا به مرو و كهمرد جهت تسخير غورى و كهمرد
- تعليقات
- فهارس
- 1 . آيات
- 2 . احاديث
- 3 . اشعار
- 4 . اعلام
- 5 . جايها
- 6 . مشاغل و مناصب
- 7 . گروهها و طايفه‌ها
- 8 . واژه‌نامه
- 9 . كتابنامه