مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٥

ذكر عبد القدوس سلطان بن اسكندر خان بن جانى بيگ سلطان بن خوجوغم سلطان بن خان بزرگ ابو الخير خان

بر لشكر دوستم سلطان معلوم خاطر صاحبقران سكندرنشان شد ، آن حضرت را درايت رأى و تدبير و جام جهان‌نماى ضمير مهر تنوير صورت اين معنى عكس‌پذير گرديد كه سلطان درويش‌نشان دوستم سلطان را به ميانكال كه از قديم مركز جاه و جلال و مستقر عزّ و اقبال اوست و اوزبك سلطان كه در پاس دولت و حفظ مملكت به غايت با سياست است و سطوت صولت و هيبت و صلابت او در ادارهء ولايت و فرمان‌روايى رعيت بىنهايت ، و لشكر آراسته و سپاه به جلالت پيراسته همراه دارد و روز و شب نقش جهان‌دارى بر لوح متخيله خويش مىنگارد ، به تاشكند روان سازد . زيرا كه اگر جناب اوزبك سلطان در آن ولايت مسكن و مقام و قرار و آرام ( 122 الف ) گيرد ، يمكن كه خاطر وى بر اكابر و اصاغر از هيجان فتنه و آشوب در آن مملكت تسكينى پذيرد . بنابرآن صاحبقران سكندرنشان كس به صوب بخارا پيش حضرت ولايت‌پناه ، ارشاد دستگاه ، برگزيدهء حضرت بارى خواجه كلان خواجه جويبارى ، آن حضرت را فرستاده ، طلب داشت و در ولايت ترمذ ملاقات نموده ، داعيه‌اى كه در خاطر همايونش بود ظاهر ساخت . و آن خواجهء ولايت‌آثار به همراهى جمعى از امراى بااعتبار مانند عمدة الملك جان گيلدىبى و اعتماد الدوله قلبابا كوكلتاش و مبارزان محمد باقىبى به صوب حصار نزد اوزبك سلطان شتافت . و وهم و هراسى كه در دل او بود بيرون آورده ، خاطر او را تسلى داد و منشور ايالت ولايت تاشكند كه به نام او مرقوم گشته بود سپرده ، به جانب آن مملكت فرستاد . و دوستم سلطان حسب الفرمان صاحبقران سكندرنشان از تاشكند برآمده ، روى توجه به جانب بلدهء كرمينه نهاد و در آن بلدهء طيبه كه مركز اصلى و موطن جبلّى او بود ، روزى چند در آنجا اقامت نمود . پس از آنكه صاحبقران سكندرصفات به قلعهء هرات استيلا يافت و خاطر انور بر تسخير بلاد ديگر گماشت و زمانى كه صاحبقران سكندرفرجام در نواحى مشهد مقدس حضرت امام بود ، خبر استيلاى مردم قراباليق را به ولايت تاشكند شنود و مساهله و مداهنه كه از جانب اوزبك سلطان به ظهور آمده و به غايت هستى نموده ، استماع فرمود . بنابرآن صاحبقران سكندرنشان بعد از مراجعت خراسان ، اوزبك سلطان را از تاشكند بيرون آورده ، در قصبهء كوقين نشاند و ايالت تاشكند را بار ديگر در قبضهء اقتدار و كف اختيار [ دوستم سلطان گذاشت و آن سلطان ] درويش‌نشان تا آخر ايام حيات و زندگانى