سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٠
5
5
5
جمعيت خيوه مركب است از ازبك و تركمن و قره‌قالپاق و كازاك ( همان است كه ما قيرقيز ميناميم ) و « سارت » و « ايرانى » .
1 - ازبك : اين اسم مردمى است كه غالبشان داراى مسكن ثابت شده و به زراعت ميپردازند و از انتهاى جنوبى درياى « آرال » تا « كمول » ( از اين نقطه تا « كشگر » چهل روز راه است ) متفرق هستند و اين نژادى است كه در هر سه خانات برترى دارد و برطبق تقسيماتى كه خودشان قبول كرده‌اند از سى و دو طايفه يا ايل عمده تشكيل « 1 » شده‌اند . اين تقسيم‌بندى كهنه و قديمى ولى بسيار قابل توجه است زيرا معذلك اين ايلات بخصوص در تمام منطقهء وسيعى كه شرح داديم متفرق مى - باشند و باعث تعجب و بلكه باورنكردنى است كه ازبك‌هاى خيوه و خقند و يارقند با آنكه زبانشان مختلف است و هيچگونه عادات و قيافهء مشابه ندارند معذلك خود را نه‌تنها از يك ملت واحد بلكه از يك ايل و حتى غالبا از يك تيره ميدانند .
درينجا به همين اكتفا ميكنم كه تذكر دهم نمونه‌اى از تمام اين ايلات در خيوه وجود دارد و خيوه‌ايها ازينكه از قديم مليت ازبك داشته‌اند به حق مباهات ميكنند زيرا نژادشان ابدا دخلى ببخارائيها و سكنهء كشگر ندارد . معذلك درنظر اول ازبك خيوه‌اى اختلاط خونش با نژاد ايرانى آشكار مىشود زيرا ريش دارد و اين موضوع درنظر همهء « تورانيها » علامت خارجى بودن صاحب آن است . ولى شكل و رنگ
( 1 ) - اسامى آن بقرار ذيل است : 1 - قونگرات Kungrat 2 - قپچاق Kiptchak 3 - ختائى Khitai 4 - مانقيت Manghit 5 - نكس Noks 6 - نايمان Nayman 7 - قولان Kulan 8 - قيت Kiet 9 - آز Az 10 - تاز taz 11 - سايات SAYAT 12 - جغتاى DGAGATAY 13 - اويگور Uygur 14 - آقبت Akbet 15 - درمن Dormen 16 - اشون Oshun 17 - قنجيغالى Kandjigaly 18 - نگائى Nogai 19 - بالقالى Balgali 20 - ميتن Miten 21 - جلائر Djelair 22 - قنگز Kcnegoz 23 - قانلى Kanli 24 - ايشكيلى Ychkili 25 - باقرلو Bagurlu 26 - الچين Altchin 27 - اچمايلى Atchmayli 28 - قره‌قورساق Karakursak 29 - بيرقولاق Birkulak 30 - تيرقيش Tyrkysh 31 - كته‌قزر Kettekser 32 - مينگ Ming .