دو سفرنامه درباره لرستان ( ورساله لرستان ولرها " مينورسكى " ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦

ب - اتابكان لر كوچك :

پس از مرگ مسعود دو فرزند وى بدست آباقا خان مغول كشته شدند . آباقا خان تاج الدين بن حسام الدين خليل را ( هفتمين اتابك ) بحكومت لرستان برگزيد و سرانجام وى را در سال 766 بقتل رساند .

پس از قتل تاج الدين بن حسام الدين خليل ، نوبت حكمفرمائى به پسران بدر الدين مسعود يعنى فلك الدين حسن ( هشتمين اتابك ) و عز الدين حسين رسيد . فلك الدين حسن بر قسمتى از لرستان ( ديلار - ولا ) حكومت ميكرد و عز الدين حسين حاكم « اينجو » بود .

اين دو برادر سپاهى مركب از هفده هزار مرد جنگجوى داشتند .

آنها بيات را مورد حمله قرار داده و قلمروشان شامل نواحى بين همدان و شوش از يكطرف و نواحى بين اصفهان و سرزمين اعراب از طرف ديگر بود . هر دو برادر بسال 692 هجرى درگذشتند 93 .

نهمين اتابك لرستان جمال الدين خضر بن تاج الدين مىباشد كه بوسيله گيخاتو فرمانرواى مغول ، بحكومت لرستان برگزيده شد .

اين اتابك در سال 693 در نزديكى خرم‌آباد بوسيله حسام الدين عمر بن شمس الدين دارناكى بن شرف الدين تهمتن بن بدر بن شجاع ( و عده‌اى ديگر ) كشته شد .

دهمين اتابك حسام الدين عمر ( اخير الذكر ) مىباشد كه از حمايت طوايف مغول كه در مناطق همجوار لرستان بسر ميبردند بهره‌مند بود . ولى از آن جائى كه سايرين وى را غاصب ميدانستند مجبور شد از حكومت كناره‌گيرى نمايد و جاى خود را به صمصام - الدين محمود بن نور الدين بن عز الدين گرشاسب ( يازدهمين اتابك ) تعويض نمايد . اين اتابك كه شهاب الدين الياس را كشت و خود بدستور غازان در سال 695 اعلام گرديد 94 .

دوازدهمين اتابك عز الدين محمد بن عز الدين حسين كه طفلى خردسال بود مىباشد . عموزاده او بدر بن مسعود از الجاتيو لقب اتابكى گرفت و بر قسمتى از لرستان ( ديلار ) بحكومت مشغول شد . ولى بعدا عز الدين زمام امور را در دست گرفت و پس از مرگ وى ، زن او دولت خاتون ( سيزدهمين اتابك ) ظاهرا حاكم شد ولى در واقع قدرت در دست مغولها بود . حكومت دولت خاتون