دو سفرنامه درباره لرستان ( ورساله لرستان ولرها " مينورسكى " ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦٥
فصل بيست و هشتم
كه درخت سرو داراى قدرت ماوراء الطبيعه مىباشد . آنها ميگويند در روز معينى از سال يعنى دهم ماه محرم ( روز قتل - يعنى روزيكه امام حسين فرزند حضرت على ( ع ) بدستور يزيد شهيد شد و شيعيان به سوك مىنشينند ) اين درختان به هيجان آمده سرتاپا مىلرزند و هوا را آرام مىكنند بدون اينكه هيچ علت خارجى باعث تكان دادن آنها شده باشد .
لزومى نيست دربارهء قدمت خرم‌آباد يا بانى قديمى آن بحث شود . آنهائى كه به اين موضوع علاقمندند مىتوانند به يادداشتهاى باارزش ماژور راولينسون رجوع كنند .
مؤلفين شرقى در سالهاى نسبتا اخيرا از خرم‌آباد نام برده‌اند .
تقريبا در حدود قرن چهاردهم يعنى در سال 1386 ميلادى ، شرف الدين وقايع‌نگار به يورش امير تيمور اشاره كرده و مىنويسد كه اين فاتح براى تنبيه لرها بخاطر حمله ايشان به زائران مسلمان ، خرم‌آباد را به تصرف درآورد و آنجا را با خاك يكسان كرد .
به نظر ميرسد كه در اين حادثه شهر يا به زودى از خرابه‌هاى خود سربرآورده يا اينكه به كلى ويران نشده باشد . زيرا چهار سال بعد يعنى در 1394 يك بار ديگر تيمور در ولايات لرستان و خوزستان پيشروى كرد و بر كيون 33 ، مروان 34 خرم‌آباد و غيره دست يافت .
در مدت سلطهء افغان بر قسمتى از ايران ، پاشاى بغداد براى مدتى خرم‌آباد را به تصرف درآورد و اين در زمانى بود كه شهر را خالى از سكنه يافت . زيرا اهالى بعد از عقب‌نشينى على مردان خان والى لرستان بسوى خوزستان ، و بهنگام دسترسى تركها بر اين ناحيه آنجا را ترك كردند .
صبح روز بعد قبل از اينكه به مسافرت خود ادامه دهم بسراغ سنگ‌نبشته كوفى رفتم تا نسخه‌بردارى از آن را تا حد امكان بپايان برسانم . به علت دشوارىهائى كه در تشخيص حروف داشتم ، نميدانم اين رونوشت براى كسانى كه در خواندن خط كوفى آگاهند تا چه حد قابل درك باشد .
اين ستون سنگى كه به بلنداى 12 وجب ، در ازاى 13 وجب و پهناى 11 وجب مىباشد بايستى از معادن سنگ نواحى اطراف