سفرنامه فورو كاوا ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٩
امپراتور ميجى
شاه : « البته مىدانم كه راه خوب نيست ، و كم‌وبيش دشوارى داشته‌ايد . اميدوارم كه در آينده نزديك در مسيرهايى راه‌آهن داشته باشيم . »
يوشيدا : « براى گشت‌وگذار به ايران نيامده‌ايم . به شوق زيارت اعليحضرت پادشاه آمده‌ايم ، و براى ديدن و بر رسيدن اوضاع اينجا . پس سختى سفر را هيچ احساس نكرديم . »
راه‌آهن ژاپن
راه‌آهن ژاپن
شاه : « شما [ در ژاپن ] راه‌آهن ساخته‌ايد ؟ »
يوشيدا : « بله . ساخته‌ايم . »
شاه : « اين كار به وسيله خارجى شده است يا به دست ژاپنى ؟ »
يوشيدا : « همه كار به دست ژاپنى انجام شده است . »
شاه : « چند كيلومتر راه‌آهن ساخته‌ايد ؟ »
يوشيدا : « از توكيو
Tokyo
تا يوكوهاما
Yokohama
به مسافت 18 ميل و از كوبه
Kobe
تا اوءتسو
Otsu
به مسافت 70 ميل خطآهن ساخته شده و خطوط ديگر در دست ساختمان است . »
شاه : « آيا ابزار كار را از كشورهاى ديگر آورده‌ايد ؟ »
يوشيدا : « ريل را از خارج خريديم . امّا چيزهاى ديگر را خودمان فراهم كرديم . » شاه : « شما در ژاپن ماشين‌خانه قطار يا لوكوموتيو مىسازيد ؟ »
يوشيدا : « در آغاز كار ، آن را از خارج خريديم ؛ امّا حالا خودمان مىتوانيم بسازيم . »
شاه : « [ در اين كار ] به افراد فنّى خارجى نياز داريد ؟ »
يوشيدا : « اوايل به خارجيها نياز بود ؛ امّا اكنون همه كارها را خود ژاپنىها مىگردانند . »
امپراتور ميجى
امپراتور ميجى
شاه : « اعليحضرت امپراتور ژاپن حالشان خوب است ؟ تندرست هستند ؟ »
يوشيدا : « اعليحضرت امپراتور از سلامت برخوردارند و به كارهاى مملكت مىپردازند . »
شاه : « امپراتور چند سال دارند ؟ چندمين سال سلطنت‌شان است ؟ »
يوشيدا : « اعليحضرت امپراتور 28 سال دارند ، و سيزدهمين سال سلطنت‌شان است . »
شاه : « آيا امپراتور امور مملكت را به خواست و ارادهء خود اداره مىكنند ؟ »
يوشيدا : « اعليحضرت امپراتور خود به كارهاى مملكتى مىرسند ، و وزيران دولت معظم له را يارى مىدهند . »