تاريخ خانى ( شامل حوادث چهل ساله گيلان ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤

فصل [ سى و ششم ] در شرح احوال ختنه‌سورى حضرت اعلى پادشاهى سلطانى خانى خدايگانى سلطان احمد و برادرش سلطان محمد در تاريخ سنهء ثمان و تسعمايه

لآلى بر و احسانشان تاراج خزينه خرد مىكرد ، بيت :

يكى ز گوهر احسان و لون پيكر خويش * چو آينه است در او عكس كوكب رخشان

يكى سفيد نماينده گوهر از تن خويش * به روى گل چو پراگنده قطره باران

نه گوش گردون آوازهء ذهن و ذكاء آن يكى كه هلال سماء سعادت بود شنيده و نه چشم سپهر نيلگون طلعت ديگرى كه بدرى چنين تمام عيار و پادشاه روى زمين بود ديده ، بيت :

به چهره ماه زمين است و عاقلان دانند * كه اصل لطف و ملاحت مه زمين دارد

شهابين ثاقبينى كه انوار ايشان از مشرق نبوت و ولايت طلوع كرده بود و صفاى تجلى ايشان بر مراياء قلوب طاهرهء عارفان منعكس گشته .

[ بيت ]

مادرى را كه آنچنان پسر است * پدرى را كه اين‌چنين خلف است

آفتابش بر آستين قباست * ماهتابش بر آستان در است « 1 »

هردو گوهر از خزينهء جود و اركان وجود « 2 » آن والى نعم و واهب مواهب و واضح صنوف كرم و تاج ملك سرورى و آفتاب فلك شهريارى و شهباز بلندپرواز معدلت و سلطنت و كامرانى ، سرو چمن مملكت و حشمت و بختيارى ، اعنى حضرت سلطان حسن مستخرج گشته بودند ، تصميم خاطر انور عالى شد . و چون پيكر آفتاب از منابر سپهر پيدا شد و سپاه سر ما قلب لشكر

( 1 ) - اين ابيات قافيه ندارند ( 2 ) - در اصل : از خزينه وجود و اركان جود