سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — الصفحة ٨٠٢
برج خاموشى يا دخمهء گبران
تنگهاى بلورى كه پر از مشروب بود خربوزه و نارنج و بالنك ديده ميشد . طريقهء داخل كردن ميوه در تنك آسان است ، در موقع گل دادن درخت ، تنگى در مجاورت آن قرار داده و شاخهء گل‌دارى را در آن داخل ميكنند تا ميوه در داخل آن رشد نمايد و همين كه بزرك شد شاخه را از درخت جدا مينمايند و تنك را از مشروبات الكلى پر ميكنند تا ميوه فاسد نشود و به حال خود بماند و مشروب را معطر نمايد .
بهرحال اين تشريفاتى كه صاحب‌خانه براى ما فراهم نموده است ابدا نظر مرا جلب نميكند و فقط متوجه اشياء آنتيكى هستم كه در بالاى طاقچه قرار دارد .
من بتماشاى اين اشياء پرداختم ولى چيز مهم و قابل‌توجهى در ميان آنها نديدم و خلاصه آنكه با همهء تشريفاتى كه يهودى فراهم كرده بود نتوانست باندازهء يكقران هم پولى از جيب ما درآورد .
برج خاموشى يا دخمهء گبران
برج خاموشى يا دخمهء گبران
امروز ما عازم سياحت برج خاموشى يا دخمهء گبران شديم كه قبل از ورود بتهران از دور نظر ما را جلب ميكرد . براى رفتن بدخمه از جاده‌اى رفتيم كه در موازات خطآهن تهران بشاه عبد العظيم ممتد بود ، پس از مدتى در جادهء باريكى افتاديم كه در طرف چپ امتداد داشت و رسيديم بمعدن سنگى كه كارگران مشغول استخراج سنك بنا بودند . در اينجا ديوار قائمى است كه در سنك تراشيده شده و به اندازه 400 تا 500 متر از سطح زمين ارتفاع دارد . كارگران معدن پس از فراغت از كار سخت روزانه از جادهء باريكى به بالاى كوه ميروند و در كلبه‌هاى خشت و گلى خود استراحت مينمايند .
كارگران بايد در اين جاده مسافت زيادى را طى كنند . صعود آنها به بالاى كوه خالى از تماشا نيست ، هرقدر بالاتر ميروند هيكل آنها در نظر ناظر كوتاهتر مىشود و چون نزديك قلهء كوه ميرسند باندازه‌اى كوچك ميشوند كه تقريبا نامرئى ميگردند .
برج خاموشى مانند قلعهء بزرگى است كه در روى كوه خرمائى رنگى واقع