سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — الصفحة ١١٤٥

كودتاى محمد على شاه در 23 ژوئن 1908

را بمجلس تسليم كرد كه اگر تا 2 ساعت ديگر مردم را از محوطهء بهارستان پراكنده نكنيد قشون با قوه قهريه آنها را از آنجا بيرون خواهد كرد .

درخواست احترام بمشروطيت از شاه

درخواست احترام بمشروطيت از شاه

در 16 همان ماه هيئتى از طرف مجلس باردوى سلطنتى رفت و يادداشت اولتيماتوم مانندى بشاه تسليم نمود كه در ضمن تذكار خطاها و مخالفت‌هاى علنى او براى آخرين بار به او يادآور شده بود كه اگر بسوگند و وعده‌هاى خود وفا نكند مجلس منحل و امور اجتماعى مختل خواهد شد .

شاه اين هيئت را بسردى پذيرفت و پس از آنكه از مضمون يادداشت آگاه شد مانند بازيگران صحنهء نمايش حركتى به خود داد و دست بقبضه شمشير خود زد و شفاها در پاسخ چنين گفت : « بخاطر بياوريد كه نياكان من بوسيلهء شمشير تخت و تاج را بدست آورده و براى اعقاب خود بميراث گذارده‌اند و من نيز براى حفظ اين ميراث دست بشمشير خواهم زد . »

هيئت پس از شنيدن اين پاسخ بشاه گفت كه اگر در تصميم خود باقى بماند مجلس منحل خواهد شد و او مسئول انحلال آن است . اما شاه به حرف آنها اعتنائى نكرد و از تكرار چنين صحنه‌ها غضبناك شد و بوزراى خود گفت بمجلسيان اخطار كنيد كه اگر به زودى ناطقين و رؤساى مليون را تبعيد نكنند و انجمنها را منحل نسازند و حقوق 10000 نفر سرباز مستحفظ دربار را ندهند من با آنها سازش نخواهم كرد .

وقتى كه وزرا چنين اولتيماتومى را از طرف شاه بمجلس دادند تمام وكلا مبهوت مانده و از كسى صدائى شنيده نشد و فقط رئيس مجلس گفت : من به غير از اين جواب انتظار ديگرى از شاه نداشتم .

كودتاى محمد على شاه در 23 ژوئن 1908

كودتاى محمد على شاه در 23 ژوئن 1908

پس از اين جواب شاه براى اجراى تصميمات خود بلافاصله چند نفر از رؤساى مليون را دستگير كرد و بحبس انداخت و متعاقب آن اعلانى منتشر كرد كه تشكيل انجمنها بر خلاف