تاريخ گيلان ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢١
سرگذشت ملا عبد الفتاح فومنى مؤلف تاريخ گيلان
سرگذشت ملا عبد الفتاح فومنى مؤلف تاريخ گيلان
سرگذشت ملا عبد الفتاح فومنى مؤلف تاريخ گيلان
عبد الفتاح ظاهرا در گيلان متولد شد و همانجا چشم از جهان فروبست . از دوران جوانى و مدرسه و معلمان و كسب مقدمات علمى او اطلاعى به دست نيامد . در گوشه‌اى از فومن به كار كشاورزى اشتغال داشت و خمول و گمنامى را به جاى شهرت پسنديده بود . اتفاقات و سوانح عجيب گيلان او را بر آن داشت كه قلم بر كاغذ گذارد و شرحى دربارهء اين جريانات غيرعادى بنويسد .
خود او در مقدمهء تاريخ گيلان چنين نوشته است :
« در اين پنجاه سال كه مملكت معمورهء دار المرز ، به تصرف سلاطين اسحاقيه درآمده ، فترات و انقلابات و هجوم و ازدحام عوام مثل فتور غريب شاه مشاهده نشده بود . اين فقير بى بضاعت عبد الفتاح فومنى را كه به گوشهء دهقانى ، به عزلت و انقطاع به سر مىبرد ، به خاطر فاتر خطور نمود كه قضيهء مذكوره را به نوعى كه سانح شده بود تأليف نمايد . چون واقعات مذكوره ، حسب الواقع به تحرير واقع نشده بود ، به فكر آن افتاد كه شمه‌اى از حالات ملوك و سلاطين مازندران و گسكر و آستارا و لنگركنان كه در عصر و زمان تسلط و استيلاى سلاطين صفويه به‌وقوع رسيده ، بيان سازد . » « 1 »
شايد آشنائى او با ديوانيان سبب شد كه او از گوشهء اعتزال بيرون آيد و به كارهاى ديوانى تن در دهد . يك بار او را با بهزاد بيك - وزير گيلانات - معاشر و همنشين مىبينيم . اين دوستى ظاهرا در سال 1020 يا 1021 قمرى است . زيرا در همين تاريخ است كه خواجه محمد رضاى
( 1 ) - تاريخ گيلان ص 5 .