تاريخ گيلان و ديلمستان ( فارسى ) — الصفحة ١٥٥
فصل دوازدهم از باب چهارم در ذكر ملاقات حضرت سيّد محمد با سيّد مرتضى سارى
ملك نوذر دخترزادهء ملك كيومرث بود كه مادرش را به ملك جهانگير نامى داده بودند و بعد از ولادت اين پسر پدر را به قتل آورده و بعد از آن همان دختر را به فرزند سيّد مرتضى به عقد و نكاح درآورده و اين نوذر با مادر خود به خانهء سيّد محمد بن سيّد مرتضى بزرگ شده بود و رتبهء فرزندى ايشان [ را ] داشت ، دادند . و ناحيهء كلارستاق و چالوس را تا كچه‌رستاق به نبيره‌زادهء ملك جلال الدين اسكندر ماضى - ملك حسين - كه از خوف ملك كيومرث با برادر خود ملك ايرج به تنكابن آمده ، توطن داشت ، مسلم فرمودند . و جمعى از عساكر گيل و مازندران را به خدمت ملوك مذكور بازداشتند بر موجبى « 1 » كه ذكر رفت . چون به فيصل رسانيدند سيّد مرتضى به آمل رفت و چند روز آنجا توقف نمود و بعد از آن آهسته و خرامان خرامان به عيش و كامرانى و نشاط و شادى ، بيت :
آهسته‌تر از خاك و شتابنده‌تر از باد * ره‌جوىتر از آب و سرافرازتر از باد « 2 »
به سارى رفتند .
و امير سيّد محمد نيز چون از نمكاوه‌رود بگذشت ، بعضى لشكر را رخصت انصراف فرمود و با لشكر رانكو و شكور چون هژبرى كه از شكار گوزنان سير شده ، سوى كنام خود خرامد ، در غايت شوكت و جلال و عظمت و اقبال ، بيت :
فتوح سوى يمين و سعود سوى يسار * سپهر پيش ركاب و زمانه پيش عنان « 3 »
( 1 ) - در اصل : بر موجب . ( 2 ) - اين بيت قافيه ندارد و اگر مقصود شاعر جمع كردن نامهاى عناصر اربعه در يك بيت بوده است در آخر مصراع دوم بايد كلمهء نار را آورده باشد . ( 3 ) - اين بيت در ص 153 و صفحات ديگر اين كتاب نيز آمده است .