تاريخ گيلان و ديلمستان ( فارسى )
- المؤلف: سيد ظهير الدين مرعشى
- الوفاة: 892
- القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
- الناشر: انتشارات اطلاعات - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست ابواب و فصول كتاب
- مقدمه
- [ پيشگفتار ]
- ارزش كتاب تاريخ گيلان و ديلمستان
- تنها نسخهء خطى اين كتاب
- مؤلف كتاب شاهد عينى سوانح است
- تاريخ گيلان مجموعه‌اى از آداب و رسوم آن زمان است
- رسم الخط نسخه‌اى كه در دست است
- نكات دستورى
- مفردات و لغاتى كه در كتب همزمان كمتر ديده مىشود
- فهرستى از كلمات تركى
- خاندان سيد ظهير الدين مرعشى مؤلف كتاب
- سيد قوام الدين جد اعلاى سيد ظهير الدين
- سيد كمال الدين پدربزرگ سيد ظهير الدين
- سرگذشت سيد نصير الدين پدر سيد ظهير الدين مرعشى
- برادران و پسران سيد ظهير الدين
- سرگذشت سيد ظهير الدين مرعشى مؤلف كتاب
- مقدمه
- حكايت
- مقدمه در ذكر اصطلاحات گيل و ديلم كه الفاظ ايشان بر آن جارى است .
- باب اول در ذكر تاريخ حكام و سلاطين گيلان و ديلمستان كه قبل از خروج سادات والى و حاكم گيل و ديلم بوده‌اند و ذكر حدود و رسوم گيلان و ديلمستان .
- باب دوم در ذكر خروج سيد هدايت پناه سيد امير كياى ملاطى « » نور قبره با فرزندان دولتمند خود تا درجهء شهادت يافتن حضرت امامت قباب ، سيد على كيا با برادران در رشت و ذكر سوانح حالاتى كه در آن ايام واقع شد .
- فصل اول از باب دوم
- فصل دوم از باب دوم
- فصل سوم ( از باب دوم ) در توجه نمودن حضرت سيادت قبابى ، سيد على كيا ، نور قبره ، با برادران از كلارستاق به صوب مازندران و وقايع حالاتى كه در آن ايام سمت سنوح يافت .
- فصل چهارم از باب دوم در معاودت فرمودن حضرت امامت پناه و تشريف فرمودن به ولايت تنكابن به قريهء گرمه‌رود سختسر كه در آن زمان تخت حاكم تنكابن آنجا بود .
- فصل پنجم از باب دوم در ايلغار نمودن اميره نوپاشا بن اميره محمد ناصرود از رانكو به صوب گرمه‌رود ، جهت دفع سادات و چگونگى حالاتى كه در آن باب واقع گشت .
- فصل ششم از باب دوم در ذكر توجه حضرت سيد امامت شعارى ، به صوب مازندران ، كرت دوم و قتل اميره جهان بن شرف الدوله در ملاط و چگونگى حالاتى كه در آن زمان واقع شد .
- فصل هفتم از باب دوم در ذكر طلب نمودن سيد ركابزن كيا لشكر تنكابن را و به مدد اميره نوپاشا متوجه لاهجان شدن و صورت حالاتى كه در آن زمان واقع شد .
- فصل هشتم از باب دوم در خواب ديدن سيد على كيا در مازندران و طلب نمودن سيد قوام الدين او را و مژدهء حكومت گيلان رسانيدن .
- فصل نهم در ذكر بنياد صلح اميره نوپاشا با حضرت امامت پناهى و وقايع حالاتى كه در آن زمان سمت وقوع يافت
- فصل دهم از باب دوم در تسخير رانكو و چگونگى حالات آن
- فصل يازدهم از باب دوم در ذكر تفويض نمودن رانكو را به حضرت سيّد اعظم سيّد مهدى كيا نّور قبره .
- فصل دوازدهم [ از باب دوم ] در تسخير ملك لاهجان و وقايع حالات كه در آن وقت سمت صدور يافت .
- فصل سيزدهم از باب دوم در لشكر كشيدن اميره انوز به مدد فرزندان اميره جهان به مشورت اميران تجاسپى و اسحقى .
- فصل چهاردهم از باب دوم در ذكر تسخير ولايت لشتنشاه
- فصل پانزدهم از باب دوم در ذكر فرستادن امامت قبابى نزد اميره فلك الدين رشتى به جهت مصالحه و جواب اميره در آن باب .
- فصل شانزدهم از باب دوم در تسخير كوهدم .
- فصل هفدهم [ از باب دوم ] در فرستادن لشكر به صوب طارم و تسخير قلعهء شمع ايران .
- فصل هيجدهم در ذكر فتح شكور و به هزيمت رفتن كياملك به الموت و صورت آن حال .
- فصل نوزدهم از باب دوم در تفويض فرمودن حكومت شكور به حضرت سيد مهدى كيا و صورت حالاتى كه در [ آن ] ما بين واقع گشت .
- فصل بيستم از باب دوم در خلاص شدن سيد مهدى كيا و آمدن به گيلان .
- فصل بيست يكم از باب دوم در ذكر توجه نمودن امامت پناهى به نفس مبارك جهت تسخير شكور و حالاتى كه در آن زمان واقع گشت .
- فصل بيست و دوم از باب دوم در ذكر تسخير ديلمستان و دفع كيايان كوشيج
- فصل بيست و سوم از باب دوم در ذكر تسخير قزوين و سوانح حالاتى كه در آن ايام واقع شد
- فصل بيست و چهارم از باب دوم در ذكر وفات اميره فلك الدين رشتى و ذكر حالاتى كه در آن ايام واقع گشت .
- فصل بيست و پنجم از باب دوم در ذكر ساختن طاق بر موضعى كه به كياجو شهرت دارد و حفر جو جهت مزارع گوكه و كيسم و لاهجان و صورت حالاتى « 1 » كه در آن زمان واقع شد .
- فصل بيست و ششم از باب دوم در ذكر تصرف كردن قزوين را امناى صاحب قران كامگار امير تيمور و صورت حالاتى كه در آن ايام واقع شد .
- فصل بيست و هفتم از باب دوم در تاخت نمودن اميران بيه‌پس بر لشكر اسلام شعارى و به درجهء شهادت رسانيدن امامت پناهى را با برادران و اصحاب و احباب برّد مضجعهم .
- فصل بيست و هشتم از باب دوم در ذكر رسيدن عساكر اشكور بعد از محاربه و قتال درآوردگاه و محاربه كردن و به انهزام رفتن و معاودت نمودن سيد هادى كيا از كوچسفان و صورت حالاتى « 1 » چند كه در آن ايام واقع گشت .
- فصل بيست و نهم [ از باب دوم ] در ذكر پشيمان شدن اميره دباج فومنى از آنچه كرده بود و گرفتن اميره محمد رشتى را و خلاص دادن سادات مقيد را و به تنكابن فرستادن .
- باب سيوم در ذكر خروج سيد هادى كيا از تنكابن و مستولى شدن به روپيش گيلان و حالاتى كه در آن ايام واقع گشت و آن مشتمل است بر چند فصل :
- فصل اول از باب سيوم در ذكر رسيدن سادات كه در فومن مقيد بودند به تنكابن و نهضت نمودن سيد هادى كيا به صوب رانكو .
- فصل دوم از باب سيوم در ذكر مدد طلبيدن اميره دباج فومنى به جهت تسخير گسكر و وقوع حادثه‌اى كه در آن زمان سمت سنوح يافت .
- فصل سيوم از باب سيوم در ذكر مخالفت نمودن برادرزاده‌هاى سيد هادى كيا با او و اخراج نمودن او از لاهجان .
- فصل چهارم از باب سيوم در ذكر درآمدن كارگيا مير سيد محمد به رانكو و به مسند حكومت رانكو نشستن و هجوم سيد هادى كيا بر او و صورت حالاتى « 1 » كه در آن ما بين واقع شد .
- فصل پنجم از باب سيوم در ذكر قيد سيد هادى كيا و فرستادن به لاهجان
- باب چهارم در ذكر حكومت سيد رضى كيا و كارگيا سيد محمد نوّر قبرهما و اخراج نمودن سيد حسين كيا را از لاهجان و آن مشتمل است بر چند فصل :
- فصل اول از باب چهارم در ذكر خروج سيد رضى كيا نوّر اللّه ضريحه و وقوع حالاتى كه در آن زمان سمت صدور يافت و چگونگى حكومت امير سيد محمد رضوان اللّه عليه .
- فصل دوم از باب چهارم در ذكر قيد و حبس سيد حسين كيا و حالاتى كه در آن زمان واقع شد .
- فصل سيوم از باب چهارم در ذكر گريختن سيد حيدر كيا از حبس و رفتن به اردوى پادشاه صاحب قران امير تيمور گركان .
- فصل چهارم [ از باب چهارم ] در ذكر تسخير ممالك ديلمستان كرّت دوم و وقايع حالات آن زمان .
- فصل پنجم از باب چهارم در ذكر احوال فساد اميرهء كوشيج و قتل‌عام شكوريان
- فصل ششم از باب چهارم در ذكر خروج مهدى كياى كاميارود و چگونگى حال او .
- فصل هفتم از باب چهارم در ذكر محاربهء دريسن‌پشته و چگونگى حالاتى كه بعد از آن واقع گشت .
- فصل هشتم از باب چهارم در ذكر وفات سيّد رضى كيا نوّر قبره و حالاتى كه در آن ايام واقع شد .
- فصل دوازدهم از باب چهارم در ذكر ملاقات حضرت سيّد محمد با سيّد مرتضى سارى
- فصل سيزدهم از باب چهارم در ذكر فرستادن لشكر جهت تسخير قلاع كوهستان رستمدار
- فصل چهاردهم از باب چهارم در ذكر مخالفت سيد حسين كيا نوّر قبره با اميره سيد محمد طاب ثراه
- فصل پانزدهم از باب چهارم در ذكر محاربهء سيد محمد با سيد حسين كيا و صورت حالاتى كه در آن زمان واقع شد .
- فصل شانزدهم از باب چهارم در ذكر آمدن سيد حسين كيا با لشكر بيه‌پس به لاهجان و صورت [ حالاتى ] چند كه در آن زمان واقع شد .
- فصل هفدهم از باب چهارم در ذكر احوال اميره انوز كوهدمى
- فصل هجدهم از باب چهارم در ذكر اولاد كارگيا امير سيد محمد و حالاتى چند كه در تاريخ ثلث و ثلثين و ثمانمايه واقع گشت
- باب پنجم در ذكر حكومت كارگيا ناصر كيا و اخوه كارگيا سيد احمد نوّر قبرهما و آن مشتمل است بر چند فصل :
- فصل اول از باب پنجم در ذكر تقسيم ملك فيما بين اخوان عظام و مهترى و تاج‌بخشى كارگيا ناصر كيا .
- فصل دوم از باب پنجم در ذكر بعضى از وقايع كه در آن ما بين « 1 » سمت صدور يافت
- فصل سوم از باب پنجم در ذكر مخالفت مردم پاشيجا و لشتنشاه و حكومت سيّد محمد بن سيّد حسين كيا آن طرف آب سفيدرود .
- فصل چهارم از باب پنجم در تشريف بردن حضرت اعلى به لاهجان با برادر خود كارگيا سيّد احمد نوّر قبرهما
- فصل پنجم از باب پنجم در ذكر تسخير ديلمان و گوكه و سلطنت ديلمان را رجوع به كارگيا سيّد احمد نوّر قبره و صورت حالاتى كه در آن زمان واقع شد .
- فصل ششم « 1 » از باب پنجم در ذكر لشكر كشيدن اميره علاء الدين فومنى به مدد امير كياى گوكه و بنفسه به گوكه آمدن و صورت آن حال .
- فصل هفتم « 2 » از باب پنجم در ذكر لشكر كشيدن اميره علاء الدين « 3 » نوبت دوم و محاربهء كنار آب
- فصل هشتم « 6 » از باب پنجم در ذكر تسلى دادن فرزندان امير كياى گرجيانى را كه در لشتنشاه و پاشيجا ياغى بودند و چگونگى احوال ايشان
- فصل نهم « 3 » از باب پنجم در ذكر وفات فرزند كارگيا امير سيد احمد نور قبره و وقوع آن حادثه على وجه الاجمال .
- فصل دهم « 1 » از باب پنجم در ذكر مخالفت كارگيا امير سيد احمد با كارگيا ناصر كيا طاب مرقدهما .
- فصل يازدهم « 1 » از باب پنجم در ذكر محاربهء رودسر با حسام الدين سپهسالار و چگونگى حالات آن
- فصل دوازدهم « 1 » از باب پنجم در ذكر محاربهء كارگيا مير احمد در رانكو با حضرت سلطانى و تسخير رانكو
- فصل سيزدهم « 1 » [ از باب پنجم ] « 2 » در ذكر آمدن حضرت اعلى به رانكو و محاربهء رودسر و انهزام كار - گيا مير احمد
- فصل چهاردهم « 1 » از باب پنجم در ذكر فتح قلعهء لمسر و صورت احوال كه در آن زمان واقع شد .
- فصل پانزدهم « 1 » از باب پنجم در ذكر رفتن مير احمد به صوب رشت و التجا به اميره محمد رشتى بردن و حالات چند كه در آن ما بين واقع شد .
- فصل شانزدهم « 1 » از باب پنجم در ذكر ولادت شاهزادهء جوانبخت و سلطان با تاج و تخت سلطان على ميرزا خلد اللّه ملكه و سلطانه و حالاتى چند كه در آن ايام سمت وقوع يافت .
- فصل هفدهم « 1 » از باب پنجم در ذكر وفات حضرت اعلى روح روحه و نور قبره
- باب ششم در ذكر سلطنت و خلافت حضرت سلطانى كارگيا سلطان محمد خلد سلطانه و حالاتى چند كه در ايام دولت ايشان سمت وقوع يافت و آن مشتمل است بر چند فصل :
- فصل اول از باب ششم در ذكر اوصاف حميدهء آن حضرت بارفعت و وقوع واقعات چند كه در هرباب در اوايل آن دولت صورت وقوع پذيرفت
- فصل دوم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر به رستمدار به مدد ملك كاوس
- فصل سيم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر به مدد ملك اسكندر
- فصل چهارم از باب ششم در ذكر شبيخون بردن بر ملك كاوس و انهزام او
- فصل پنجم از باب ششم در ذكر اسبابى چند كه موجب مخالفت حضرت سلطانى با اميره محمد رشتى شد و حالاتى كه در آن ما بين به وقوع پيوست .
- فصل ششم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر به صوب رستمدار نوبت دوم
- فصل هفتم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر نوبت سيم به رستمدار و صورت حالاتى چند كه در آن زمان واقع شد .
- فصل هشتم از باب ششم در ذكر شبيخون بردن ملك كاوس به قلعهء اسپىروز بر ملك اسكندر و صورت آن حال
- فصل نهم از باب ششم در ذكر اظهار مخالفت ملك كاوس و اتفاق سيد اسد با او و تمرد نمودن ملوك كلارستاق و قتل ملك شهراگيم و چگونگى آن
- فصل دهم از باب ششم در ذكر فرستادن حضرت سلطانى مؤلف حقير [ را با ] فرزند ارشد نظام الدين يحيى ، جمال الدين احمد را به جهت استحكام مصالحه و معاهدهء ملوك و ملاقات ايشان با همديگر
- فصل يازدهم از باب ششم در ذكر عزا پرسش نمودن ملك اسكندر و فرزندان ملك كاوس
- فصل دوازدهم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر به جهت محافظت قزوين و صورت چند كه در آن ما بين واقع گشت .
- فصل سيزدهم از باب ششم در ذكر رسيدن لشكر چغتاى به رى « 1 » و داروغه جهت قزوين تعيين نمودن .
- فصل چهاردهم از باب ششم در ذكر تشريف فرمودن سلطان ابوسعيد به قزوين و توجه به جانب اردبيل و صورت چند كه در آن زمان واقع گشت .
- فصل پانزدهم از باب ششم در ذكر آنكه امر حضرت سلطانى بدين حقير رسيد كه با لشكر [ ى ] كه همراهند ، به صوب طارم رود و ضبط آن ولايت نمايد . و صورت احوال كه در آن ما بين سمت صدور يافت .
- فصل شانزدهم از باب ششم در ذكر مخالفت اميره رستم كوهدمى و اخراج او از كوهدم
- فصل هفدهم از باب ششم در ذكر رفتن اميره رستم به اردوى همايون پادشاه اعظم حسن بيگ خلد سلطانه و به رد ملك خود حكم همايون ستاندن « 1 » .
- فصل هيجدهم از باب ششم در ذكر فرستادن لشكر به صوب اردبيل و آن نواحى به جهت دفع قوم چاكرلو به امر صاحب‌قران اعظم حسن بيگ خلد سلطانه
- فصل نوزدهم [ از باب ششم ] در فرستادن لشكر به استدعاى ملك معظم ملك اسكندر به رستمدار و صورت حالاتى كه در آن ما بين واقع شد .
- قصيده
- فصل بيستم از باب ششم در ذكر بعضى از وقايع كه بعد از فوت اميره علاء الدين در ولايت بيه‌پس واقع شد .
- فصل بيست و يكم از باب ششم در ذكر محاربهء رشت با لشكر بيه‌پيش كه آنجا بودند .
- فصل بيست و دوم از باب ششم در ذكر وقايع چند كه بعد از محاربهء رشت واقع شد
- فصل بيست و سوم از باب ششم در ذكر محاربهء كوچسفان و منهزم گشتن اميره انوز و رفتن به كوهدم
- فصل بيست چهارم از باب ششم در ذكر تخريب كوهدم
- شعر
- فصل بيست و پنجم از باب ششم در ذكر آمدن اميره سالار بن اميره رستم به ديلمان و عذر بىادبيها خواستن و ايالت كوهدم را رجوع به دو نمودن .
- فصل بيست و ششم از باب ششم در ذكر تشريف بردن شاهزاده به رودبار لمسر و صورت حالاتى كه در آن ايام واقع شد .
- باب هفتم در ذكر حالاتى كه ما بين سنهء احدى و ثمانين و ثمانمائه و سنهء اربع و تسعين و ثمانمائه سمت وقوع يافت
- فصل اول از باب هفتم در ذكر آلاء و نعماء حضرت بارى عز اسمه كه در حق اين ضعيف نحيف از فيض فضل نامتناهى خود موهبت كرده است .
- فصل دوم از باب هفتم در ذكر عذر گستاخى چند كه در تأليف واقع است و توقع عفو و اغماض آن
- فصل سيم از باب هفتم در ذكر تفويض نمودن سلطنت و ممالك بيه‌پس به شاهزادهء اعظم اميره اسحق و حالاتى چند كه در آن ما بين سمت وقوع و ظهور يافت .
- فصل چهارم از باب هفتم در ذكر فرستادن لشكر به صوب رشت و انهزام اعادى و تسخير ولايت شفت و تفويض نمودن حكومت شفت به اميره ساسان شفتى و صورتى چند كه در آن ما بين واقع شد .
- فصل پنجم از باب هفتم در ذكر تاختن عساكر ديلمستان بر اميره انوز و انهزام او و ملاقات كردن سپهسالاران عظام در كوه شفت و معاودت نمودن .
- فصل ششم از باب هفتم در ذكر تسليم نمودن حكومت كوچسفان را به فرزند ارشد خود كارگيا سلطان حسن خلد ملكه .
- فصل هفتم از باب هفتم در ذكر سوانح حالاتى كه در سنهء ثلث و ثمانين [ و ثمانمائه ] سمت وقوع يافت .
- فصل هشتم از باب هفتم در ذكر سوانح حالاتى كه در سنهء اربع « 1 » و ثمانين [ و ثمانمائه ] سمت وقوع يافت و باللّه التوفيق .
- فصل نهم از باب هفتم در ذكر وقايع سنهء خمس و ثمانين و ثمانمائه كه سمت وقوع يافت .
- فصل دهم از باب هفتم در ذكر احوال كه در سنهء ست و ثمانين [ و ثمانمائه ] سمت صدور پذيرفت .
- فصل يازدهم از باب هفتم در ذكر وقايع چند كه [ در ] سنهء سبع و ثمانين [ و ثمانمائه ] واقع شد .
- فصل دوازدهم از باب هفتم در ذكر حالاتى كه در سنهء ثمان و ثمانين [ و ثمانمائه ] ( 888 ) واقع گشت و باللّه التوفيق .
- فصل سيزدهم از باب هفتم در ذكر سوانح حالاتى كه در سنهء تسع و ثمانين و [ ثمانمائه ] صورت وقوع پذيرفت .
- فصل چهاردهم از باب هفتم دربارهء حالاتى كه در سال سنهء تسع « 1 » [ و ثمانين ] و ثمانمائه سمت سنوح يافت
- فصل پانزدهم از باب هفتم در ذكر حالاتى كه در سنهء احدى تسعين [ و ثمانمائه ] سمت وقوع يافت
- فصل شانزدهم از باب هفتم در ذكر اتفاقات سنهء اثنى و تسعين و ثمانمائه
- فصل هفدهم از باب هفتم در ذكر وقايع چند كه در سنهء ثلث و تسعين [ و ثمانمائه ] ( 893 ) سمت وقوع يافت .
- فصل هيجدهم از باب هفتم در ذكر سوانح حالات [ سنهء ] اربع و تسعين و ثمانمائه ( 894 )
- تعليقات تصحيحات - استدراكات
- فهرست كتاب شامل : نام‌هاى كسان - نام‌هاى طوايف و تيره‌ها - نام‌هاى جاىها وآبادىها - نام‌هاى شغل‌ها و حرفه‌ها