تاريخ ادبيات ايران از دوران باستان تا قاجاريه ( فارسى ) — الصفحة ٢٤
يشت‌ها
لكن ، قسمت اعظم يسنا آفرين‌ها و نيايش‌هاى دينى است و از آن هم يكنواخت‌تر و بىتنوع‌تر ، مضامين مجموعهء ديگرى از آفرين و نيايش است كه ويسپرد ( همهء ردان ) « 1 » نام دارد .
مشهورتر از همهء اين نيايش‌ها بند اشم وهو است كه بيش از همه برخوانده مىشود :
اشا بهترين نعمت است ، بنا به خواسته ، بنا به خواسته نصيب ما مىشود ، اشا در ازاى بهترين اشا .
( يسناى
XXVII
، 14 ، ولف )
معناى پاره‌اى از كلمات اوستا ، تا به امروز ، هنوز ، به درستى ، روشن نيست . مثلا ، به عقيدهء بارتولومه ، در اين دعا « اشا » به سه معنى به كار مىرود : حق ، استحقاق بهشت و پاك‌دامنى .
يشت‌ها
يشت‌ها
مجموعهء يشت‌ها ، نسبت به يسنا و ويسپرد ، به مراتب ، جالب‌تر است . يشت‌ها سرودهاى مذهبى است كه طى آن يكايك ايزدهاى مجموعهء ايزدان اوستايى ستايش مىشوند . مهم‌ترين يشت‌ها آنها هستند كه در آنها موجودات ايزدى مورد ستايش‌اند « 2 » ؛ موجوداتى كه از ملت اوستايى ، در مبارزاتش با دشمنان ، پشتيبانى مىكنند ، مددكار رهبرانش هستند و به آنها رستگارى مىبخشند . سرودخوانان دين ، در اين سرودها ، قطعاتى از ترانه‌هاى عاميانه پهلوانى را گنجانده‌اند و ، بدين وسيله ، پاره‌اى از داستان‌هاى حماسى مربوط به دوران‌هاى پيش از زرتشت را براى ما نگاه داشته‌اند . در يشت پنجم ، ايزد يك رود اساطيرى را مىستايد و ، با شخصيت دادن به نيروى ثمربخش آب ، اين ايزد را يك دوشيزهء زيبا ، اردوى سوراناهيتا « 3 » ، ( اردوى نيرومند بىآلايش ) ، معرفى مىكند . اين الهه قهرمانان نيكى را در نبردهايشان نيرومند مىسازد . توصيف اين ايزد بسيار جالب و به نيكووجهى مبين نيروى تخيل سرايندهء آن است :
از براى من ، اى سپنتمان زرتشت ،
اين اردوى نيرمند بىآلايش را بستاى ،
آن را كه به همه‌جا گسترده ، درمان‌بخشنده ، دشمن ديوها و دوست‌دار كيش اهوراست ؛ آن‌كه سزاوار است كه ستودهء جهان مادى ، سزاوار است كه
( 1 ) . Rat ، در زبان پهلوى ، به معناى پيشواى دين است و ، در ويسپرد ، به معناى پيشواهاى گروه‌هاى مختلف آمده است . ( 2 ) . سرودهاى نيايشى . ( 3 ) . Aredvi Sura Anahita ، شادروان پورداود « اردويسور ناهيد » را هم اسم رود و هم اسم موكل آن مىداند ( - يشت‌ها 1 ، ص 166 ) .