دستور شهرياران ( فارسى ) — الصفحة ٠.٤٩

محمد ابراهيم ( مجلس‌نويس ) :

گه چرخ ، مرا ز عيش مستى افزود * گاهى ز خمار تنگ‌دستى افزود

* * *

روشن دل را سپهر چون فواره * چندان كه بلند كرد پستى افزود » 116

از ميرزا زين العابدين منشى الممالك فرزندى ماند به نام محمد ابراهيم مجلس نويس كه همان مؤلف دستور شهرياران است .

محمد ابراهيم ( مجلس‌نويس ) :

محمد ابراهيم ( مجلس‌نويس ) :

در خصوص شرح حال و سرگذشت محمد ابراهيم در دستور شهرياران سخنى به ميان نيامده و تنها با كمك دو جنگ خطى به شمارهء 4903 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى 117 و 2591 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران 118 مطالبى در خصوص وى به دست آمد .

چنين برمىآيد كه محمد ابراهيم در سال 1050 هجرى قمرى به دنيا آمده است . چه در جنگ كتابخانهء مجلس در جايى مىنويسد : « اكنون كه سنين عمر به ستين ( شصت ) رسيده و قواى جسمانى ، ضعف ديده شاهباز تير پرواز نظر كه در شب تار ، مور شكار بود ، در روز روشن به پايمردى بال عينك ، خود را به منزل مىرساند . » 119 و از آنجا كه تاريخ تحرير اين قسمت از نسخه ، سال 1110 ه ق مىباشد ، لذا از احتساب اين تاريخ ، سال 1050 ه ق كه زمان تولد محمد ابراهيم است به دست مىآيد .

دربارهء چگونگى گذران ايام جوانى ، محمد ابراهيم خود گويد : « در ابتداى جوانى و غرهء زندگانى ، لواى استغناء برافراخته و حميت جاهليت را شعار خود ساخته ، در شب از خامهء مژگان مشق سواد روشن كردن نموده و در روز به جهت تحصيل معيشت يك قلم ، چون قلم در فرسودن بوده ، درگاه ارباب دنيا بلكه دنيا را دروازهء عدم مىشمرد و ضبط مال بىبقاء را از لغو و عبث نام مىبرد . » 120

نخستين مقام و منصب دولتى محمد ابراهيم كه از آن اطلاع پيدا كرديم ، وزارت استرآباد مىباشد كه در سال 1091 ه ق يعنى در سن 41 سالگى از آن برخوردار بوده است . به طورى كه در اين زمان محمد ابراهيم بنايى در على آباد استرآباد ساخته كه شاعرى با تخلص « مهدى » ماده تاريخ ذيل را براى آن سروده است . بيت :

براى عيش بنا كرد در علىآباد * عمارت به صفا رشك قصر باغ نعيم

به عزم سير در آن قصر دلگشا مهدى * شدم چو نكهت گل همره شمال نسيم

ز سقف خانه شنيدم كه هاتفى مىگفت * كه با ادب بنشين در مقام ابراهيم 121

در همين دوران وزارت استرآباد بود كه بيگلربيگى آن ناحيه به نام فتحعلى خان ، از محمد ابراهيم شكوائيه‌اى به دربار ارسال نمود و شرح آن در جنگى به شمارهء 2506 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى مىباشد . 122 ظاهرا در فاصلهء سالهاى 1091 ه ق