دستور شهرياران ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٤

فهرست لغات خاص و اصطلاحات

چاپار : 110 ، 115 ، 128

چرخچىگرى [ رئيس پيشقراولان لشكر ] :

158

چوب‌داران [ كسانى كه افراد را در حضور سلاطين به ترتيب مىنشاندند . ] :

111

چهار بالش [ چهار متكا كه سلاطين به وقت نشستن بر اطراف خود مىگذاشتند . ] : 7

حق النظاره [ مداخلى كه ناظر بيوتات به واسطهء مقام خود دريافت مىكرد . ] : 20

حقه‌بازان : 51

خرگاه [ جايگاهى است اطاق‌گونه كه از چوب سازند و بر آن پرده افكنند . ] : 11

دفترخانهء همايون اعلى : 33

دماغ خشك [ مغزى كه از نيروى انديشه و تفكر خالى باشد ] : 25

دورباش [ نيزه‌اى دو شاخه داراى چوبى مرصع كه در قديم پيشاپيش شاهان مىبرده‌اند تا مردم بدانند كه پادشاه مىآيد و خود را به كنار بكشند . ] :

10 ، 97

دولتخانه ( حرم محترم ) [ منظور عمارت عالىقاپو است كه آن را دولتخانهء مباركهء نقش جهان نيز خوانده‌اند ] :

6 ، 17 ، 27 ، 28 ، 33 ، 60 ، 70 ، 104 ، 106 ، 113 ، 114 ، 176 ، 177 ، 213

ده نيم : 20

رقم [ اصطلاحى كلى كه شامل حتى اوامر شفاهى شاه نيز مىشده است . ] :

20 ، 38 ، 51 ، 107 ، 112 ، 113 ، 119 ، 138 ، 154 ، 183 ، 186 ، 194 ، 214 ، 251 ، 254 ، 255 ، 261

ركابخانه [ اسباب و آلات جزيى نظير دستمال ، شانه ، ناخن‌گير و غيره كه در دربار همواره در كنار مهتر ركابخانه حاضر بود . ] : 81

زنبورك [ نوكى توپ جنگى كوچك ] :

119

سجده [ از رسوم دربارى عهد صفوى ] :

108

سقناق ( سيقناق ) [ اصطلاحى تركى به معنى خندق پر آب در جنگلها و بيشه‌هاى پر درخت كه يك راه بيش ندارد . ] : 195 ، 196

سيل سپر : 84 ، 96

سيورغال ( سيور غالات ) [ عالىترين نوع مستمرى كه به كسى واگذار مىشد و بهره‌ورى از آن اراضى جنبهء موروثى داشت . ] : 20 ، 65 ، 113 ، 251

شاهيسونى [ لغتى مركب از شاه فارسى و سون تركى به معنى شاهدوست كه از زمان شاه عباس به بعد به فوجى از سپاهيان خاصهء شاهى گفته مىشد . ] : 159

شمخالى [ واژه‌اى تركى معادل با چركس ] :

273

شيره خانهء سركار خاصهء شريفه : 36

ضرابخانه : 118