دستور شهرياران ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٥
ذكر ارادهء سركشى و طغيان سيد فرج الله خان والى عربستان به علت ملاحظهء استقلال در وجنات احوال
استيمان برنشست كه در اين حال مكتوبى از مانع مخادعت‌اشتمال وصول يافت كه ابراهيم خان حاكم بصره نوشته [ اى ] مشتمل بر امر حبس و قيد تو به من رسيده و اين آيت لاحق ظاهرا كه ناسخ حكم آيت سابق گرديد .
مضمون اين مكتوب يأس اسلوب از بيم و اضطراب ، تزلزل در اساس ثبات و قرار فرج الله انداخت و او را كماكان از ارادهء مسعود ، متحاشى ساخت و به حكم قضيهء كليهء « انما الاعمال بالنيات » چون آن مساعى و دواعى بر نسبت قضاياى مهمله مبتنى بر عزمى جزم نبود و در مطارحات و مكاوحات آنچه زبان تصور مىكرد ، دل تصديق مىنمود ، ترتيب مقدمات و تمهيد علل ، مانند قضاياى كواذب ، تحصيل نتيجهء صادق و صايب نفرموده و چهرهء مقصود اصلى از وراى حجب استتار غيبى جلوه ننمود . [ شعر ] :
و اكثر من تلقى يسرك قوله * و ليكن قليل من يسرك فعله 174
لاجرم عنان از صوب عزيمت برتافته به دربار سلطانى عرضه داشتى ( 223 ب ) بر اين وجه نمود كه : « در سوابق زمان مكررا از بنيان آستان جهانبانى مستدعى امان‌نامه [ اى ] كه مؤكد به معاهد و مواثيق انيق عهد و يمين به دادار جهان آفرين و رسول امين و ائمهء طيبين طاهرين صلوات الله الملك المبين باشد ، گرديده بود . پس از آن استعساد به زيارت رقم مرحمت‌شيمى كه مصحوب خانان شوشتر و بختيارى بود با آنكه از مواثيق معهود نمودى نداشت ، همان 175 تكيه بر الطاف بىكران نموده قدم در شاهراه مطاوعت گذاشت و عازم درگاه خلايق اميدگاه بود كه نوشتهء مانع رسيد و باعث توهم بيش از پيش گرديد .
هرگاه به تجديد امان‌نامه [ اى ] جديد ، حكم اولين تأكيد شود ، يقين كه رفع بيم و هراس كه باز راه‌يافتهء مشاعر و حواس گشته خواهد نمود و به اطمينان دل ، مراحل و منازل را به عزم جزم خواهد پيمود . » و مطاوى معروضه را مشحون به ضراعتهاى عاجزانه و استغاثه‌هاى دادخواهانه ساخته نزد حسين خان ارسال داشت و قدم در باديه گذاشت .
ليكن سيد طهماسب و برادران از 176 كرده‌هاى خويش پشيمان گشته و منتظر انتهاز فرصتى نشسته بودند كه به بهانه [ اى ] دامن از متابعت فرج الله رهانند و خود را به آستان خلافت‌مكان كه مأمن قاطبهء جهانيان است رسانند . در اين وقت فرج الله را به مقالات خردمندانه اينكه ( 224 آ ) بيش از اين در مقام خلاف بودن و ابواب عصيان بر چهرهء خويش گشودن ، از رويهء فرزانگان عاقل ، دور و از طور خردمندان قابل ، مهجور است و هرگاه تو را نوشتهء مانع ، از اين سعادت مانع گشته ما را خود چه مانع است ، جواب گفته و به همت جوانمردانه دست از عصبيت جاهليت برداشته و پا در راه تسليم و انقياد گذاشتند . و چون نواصى و جباه را از لوث معاصى و گناه به مياه توبه و استغفار ، پاك فرموده « رَبَّنا لا تُؤاخِذْنا إِنْ نَسِينا أَوْ أَخْطَأْنا » 177 گويان شفاه عذرخواه را شرفياب تسنيم قوايم حضرت سلطان نمودند ، نظر مرحمت خاقان از عين مروت و فتوت بر وفق كلام حضرت شاه مردان و پيشواى جوانمردان كه « اذا قدرت على عدوك فاجعل العفو عنه