دستور شهرياران ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٣
شرح آغاز بغى و طغيان و اظهار سركشى و عصيان تركمانان يموت و گوكلان در نواحى شهر استرآباد و كافرنعمتى آن تيره‌بختان شقاوت‌نهاد و شقه‌گشايى لواى فتنه و فساد بر حسب استقلال و استبداد
( 210 آ ) يكصد و هشت نفر از آن قوم بدسير كه نه نفر از سركردگان بودند از دم شمشير صاعقه كردار گذرانيده از آب تيغ به آتش بئس المصير رسانيده . چون آن ملاعين ، به عين اليقين مشاهده نمودند كه قوت مدافعت و قدرت مقاومت ندارند ، هرآينه بر مصداقه « لا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لا يَهْتَدُونَ سَبِيلًا » 122 خود را از ورطهء بلا بر فراز كوهى رسانيده مانند مور و مار در اغوار مغار خزيدند و در راسته بازار پيكار كه در انجام كار ، نقود روح مصروحشان قبض مجلس مىشد ، متاع شكسته‌سر بىعار خود را به بيع خيار فرار خريدند . و مخدوم ايشان كه [ در ] طريقت خود ، مقتدا و پيشوايش مىشمارند و در متابعت و مطاوعت ، نايب‌مناب شيطانش مىدارند ، زنده دستگير و اسير گرديده حقيقت حال را بدين منوال معروض داشت كه :
« چون بعد از صدور اين جنگ و پيكار ، تعاقب فراريان آن طايفهء نابكار به ملاحظهء آنكه كثرت و وفرت ايلات ايشان كه در آن حوالى مىباشند زياده از مور و مار است و سپاه به ستوه آمده را مأمور به مداخلت مضاجع آن مار و مور داشتن ، دانسته خود را در ورطهء تلف گذاشتن است ، لاجرم به مطاوعت اندرز « وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ » 123 با غنايمى كه از دواب و اغنام آن قوم « كَالْأَنْعامِ » 124 به دست آمده به محال جلاير مراجعت نموده ( 210 ب ) و از آنجا كه تركمانان گوكلان قريب به هشت نه هزار خانه‌وار و تركمانان يموت نيز در خيرگى و چيرگى با آن اشرار ، معاون و يارند و بدون تهيه سپاهى كينه‌خواه ، تنبيه و تأديب ايشان بر وجه دلخواه ، صعب و دشوار است ، به احتراز از دست‌انداز و گزند آن جمع افاعى مانند كه در اين ولا آزرده و بسان مار دم زده‌اند ، به قلعهء حاجيلر نهضت فرمود كه پس از تدارك سپاه بر وجه دلخواه به تنبيه بليغ ، اقدام و كار آن شمل نابكار را تمام نمايد . »
مجملا چون كيفيت تنبيه آن غنودگان خوابگاه غرور و آشوب‌طلبان مرحل شر و شور بدين طريق ناصواب كه از على قلى خان به منصهء ظهور رسيد ، مانند آتش‌زنه كه به صدمه [ اى ] ناهموار آتش از دل احجار برآورد ، بيشتر باعث نيران حقد و كينه در قلوب « كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً » 125 ايشان گرديد . چرا كه در اول كار به نحوى كه از موثقين استماع افتاد ، چون آن قوم ضلالت‌شيون از ارادهء حركت على قلى خان به عزم تنبيه ايشان مخبر گرديده بوده‌اند از حركات ناهنجار ، نادم گشته به وساطت حاكم حاجيلر ، زبان استغفار مىگشوده‌اند و على قلى خان به مظنهء فاسد بر وفق « إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ » 126 گمان شركت حاكم حاجيلر با آن گروه شقاوت‌اثر كرده قبول انابت مزبور نكرده در اثناى راه ، روزى كه وارد قلعهء حاجيلر مىشده در هنگام استقبال ، حاكم آنجا را ( 211 آ ) از اسب مىاندازد و پيادگان را امر به ضرب او نموده پاره‌هاى استخوانش را مانند مهره‌هاى شطرنج ، متفرق مىسازد و سركردگان تركمان كه به اميد استيمان حاضر بوده‌اند ، به ملاحظهء همين حركت ناخردمندانه ، مانند صيد تير خورده ، رم برداشته على الفور روى به