دستور شهرياران ( فارسى ) — الصفحة ٢٢١

شرح داستان سردارى عباس قلى خان زياداغلى و محاربهء او با سليمان بىايمان و ذكر مجارى حالات آن سرگشتهء تيه طغيان با آن سردار جلادت‌نشان و شكست يافتن او به انصار و اعوان اخوة الشيطان و گمنامى آن پىسپر طريق خذلان در كمال خسار و هوان در عرصهء جهان به امر داور منان

ما زال تجرى على الدنيا حراسته * حتى لقد ظن كل انه الفلك 40

ليكن بهترين اثرى كه از شيمهء كريمهء صولت و انتقام منبعث شود و نيكوترين ثمرى كه از حدايق شقايقزار ميدان التحام به دست آيد ، قطع مواد فساد خصم الدالخصام از ميان انام است و حسم ريشهء خار اضرار از راه خواص و عوام يعنى در مراعات ضوابط و قوانين الهى و محامات روابط و آيين مملكت و شاهى ، مقصود اكبر ، سد طريق بىانجام بغى و طغيان اغوال گمراه و شدّ اعناق مطيعان نفس شيطان اشتباه باشد . و مطمح نظر خسران خسروان ظلم‌شعار در دعوى سرورى و اقتدار بر طبق كلام « وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ » 41 و المنة لله كه از به دو ظهور ماهچهء لواى والاى خلافت و برترى اين خاندان عليا از افق « قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ » 42 و از حين صدور منشور باهر النور « إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ » 43 به ملكت و سرورى جهان بالطول و العرض به اسم سامى اين ارومهء اصطفى و ارتضى ، مبين اقصى مدارج همت و اعلى معارج نيت ( 189 آ ) اين سلاطين معدلت‌شعار و خواقين كامكار ، به دعوى « نحن رجال نحب على الحق و نبغض على الحق » بر ادارهء مدار شرع مستقيم ، بر مركز دين قويم ، انحصار داشته و همواره همم عاليه بنابر ايتمار امر مطاع « وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ » 44 در عرضه‌گاه سپاه به التيام افواج « يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ » 45 به جهت اعلاء كلمة الله گماشته‌اند .

چنانچه در اين اوان سعادت‌اقتران كه آوازهء سلطنت و شاهى اين سلطان دين‌محمدى و فرازندهء لواى احمدى اعنى نواب اعليحضرت ظل اللهى آويزهء گوش ماه و ماهى است ، لا يزال خيام رنگين و صمصمام خونين مجاهدان دين مبين را حصار آهنين شرع متين ساخته و خيام سعادت‌فرجام ملت پاك را با عمده و اوتاد اسنه و رماح غازيان چالاك به ذروهء سماك افراخته ، خار اضرارى از شرارت اغيار به دامن سالكان مسلك ملت حنيف نخليد كه به داس سيوف معوجه به قطع عرق آن نپرداخت و دست ستمكارى بر رهروان طريق دراز نشد كه به كمند بلند انتقامش نبسته و بال گردن نساخت . بيت :

خداى داد دگر ملك را ز فتنه امان * فروخت لمع سنان تو چهرهء ايمان

پناه جسته ز بيداد كفر ، لشكر دين * به ظل رايت سلطان كشور ايمان

هر آن ذى شوكت با اقتدارى كه از راه رفتهء تسويلات شيطانى و شيفتهء هواجس نفسانى ( 189 ب ) و از دولت چند روزهء دنياى ناپايدار و مكنت بىاعتبار ثروت و اقتدار ، سرمست بادهء غفلت و غرور و بر حسب مخالفت نهى « فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ » 46 به ارتكاب قبايح افعال و فضايح اعمال ، از منازل حسن عاقبت و عافيت خاتمت ، به چندين مرحله دور گشته دو روزه امهال پرستش داور كردگار و اهمال گردش روزگار را كه به مضمون « فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ » 47 دربارهء آن مدهوش