تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٤

ذكر رسيدن اميرزاده خسرو ميرزا به اردوى پادشاه مرحوم در كال ياقوتى و حركت اردو به هرات و وقايعاتى كه در كنار هرات واقع شد تا هنگام رسيدن ميرزا ابو القاسم قائم مقام

از لشكريان براى بستن سنگر به سمت دروازهء خوش آمدند ولى آن روز مقدور نشد كه سنگر بسته مستحفظ گذاشته شود .

فرداى آن روز پادشاه مرحوم بروسكى نام فرانسه را كه معلم نظام بود با يك فوج سرباز و يك عراده توپ به بستن سنگر در دروازهء خوش مأمور فرمودند افاغنه نيز از قلعه بيرون آمده به مدافعه مشغول شدند ، چون مأمورين از سربازان جديد بودند و هنوز در كار جنگ مهارتى نداشتند افاغنه بر ايشان غالب آمده به قدر سيصد نفر مقتول و مابقى در ديوار بست باغى محصور آمدند و عرادهء توپ شكسته در ميدان ماند ، پادشاه مرحوم اميرزاده خسرو ميرزا را با جمعى به امداد محصورين فرستادند . اميرزاده افاغنه را پس نشانيده محصورين را از آن مهلكه مستخلص ساختند و با توپ مزبور به اردو رسانيدند اما بستن سنگر در آن روز نيز مقدور نشد بلكه همان شب سربازان مستحفظ سنگر تل‌بنگى را نيز احضار اردو فرمودند و صبح از آن مكان كوچ واقع شده در مكان موسوم به تخت صفر نصب خيام اقامت نمودند و در شبى از شب‌ها تفنگچيان افاغنه از شهر بيرون آمده بر بالاى كوهى كه مشرف بر اردو بود صعود نموده به انداختن تفنگ و شمخال مشغول گرديدند .

پادشاه مرحوم اميرزاده احمد ميرزا را به دفع افاغنه مأمور فرموده ايشان را از سر كوه راندند و به جهت نامناسبى مكان از آنجا نيز حركت نموده به سمت شرقى هرات در محلى كه موسوم به سنگر شيردل خان بود اردو زده متوقف شدند . در آن ايام توقف روزى از قلعه قريب به دروازه هزار جمعيت از افاغنه و اهالى شهر و تايمنى و دو عراده توپ با شاهزاده جهانگير ولد كامران و شير محمد خان هزاره كه به كمك شاهزاده كامران آمده بود بر سر اردو آمدند و آن روز جنگ عظيم واقع شده جمعى از طرفين مقتول و مجروح گرديدند و تا شب جنگ قائم بود .

بعد از سه روز ملا بهرام نام فرستادهء كامران ميرزا خدمت شاه مرحوم آمده استدعاى صلح نمود و در بين گفتگوى صلح گرد سپاه افاغنه ظاهر شد ، پادشاه مرحوم چون از كيد افاغنه آگاه گرديد به توپخانهء مباركه تشريف برده مهدى خان قراپاپاق را با سوارهء ماكويى به سركردگى آقا بيك به مدافعه مأمور فرمودند . نظر به قلت مأمورين افاغنه ايشان را