تاريخ نو ( شامل حوادث دوره قاجاريه ) ( فارسى )
- المؤلف: جهانگير ميرزا
- الوفاة: 1269
- القسم: مصادر التاريخ والجغرافيا
- الناشر: نشر علم - تهران
فهرس الكتاب
- مقدمه
- 1 - مؤلف كتاب
- 2 - تاريخ نو
- تنبيه
- ذكر حركت اردوى نايب السلطنهء مرحوم از قلعهء شوشى و رسيدن به حوالى گنجه و واقعاتى كه قبل از مصاف با ژنرال بسقويچ روى داد
- [ پيشگفتار ]
- ذكر سنهء هزار و دويست و چهل هجرى كه يك قرن از سلطنت خاقان مغفور فتحعلى شاه قاجار منقضى شده بود و ما بعدها
- ذكر مقدماتى كه سبب جنگ با دولت روس شد
- مقدمهء اول
- مقدمهء ديگر
- مقدمهء ديگر
- مقدمهء ديگر
- حكايت
- ذكر قلعهء شوشى و وقايعاتى كه در كنار قلعه براى اردوى همايون روى نمود و اخباراتى كه در ايام توقف از لشكرهاى مأمورين به گرجستان و شيروان و لنكران مىرسيد .
- ذكر رسيدن لشكر روس از دارالسلطنهء پترزبورگ به دار الملك تفليس و عزل ژنرال يرملوف و نصب بسقويچ كه به منصب ژنرال فلدت مارشالى سرافراز بود و حركت او از مملكت تفليس و از عقب اردوى ژنرال مده‌دوف رفتن
- رسيدن ژنرال مده‌دوف به گنجه و شكست اردوى ايرانى و تصرف نمودن لشكر روس قلعهء گنجه را و ملحق شدن ژنرال بسقويچ به اردوى ژنرال مده‌دوف
- ذكر مصاف لشكر نايب السلطنهء مرحوم با ژنرال بسقويچ در موضعى كه موسوم بود به گنبد شيخ نظامى از ولايت گنجه و مراجعت از آنجا و گذشتن از آب ارس
- ذكر وقايعى كه از براى لشكرهايى كه در آن طرف آب كر بودند واقع شد و احوال لشكر ايران و حسين خان سردار
- حكايت
- ذكر احضار نمودن خاقان مغفور نايب السلطنه را به اردوى همايون و مأمور نمودن به حفظ سرحدات و عود فرمودن به دارالخلافه
- ذكر احوال لشكر روس كه بعد از واقعهء گنجه براى آنها روى نمود
- ذكر ورود نايب السلطنه به تبريز و وقايعى كه روى نمود
- ذكر آمدن لشكر روس بر سر قلعهء ايروان بار اول و حركت اردوى نايب السلطنه از تبريز و اخبار اين اخبارات به دارالخلافه
- ذكر وقايعى كه قبل از جنگ نايب السلطنه با لشكر روس در محال گچلر واقع شد
- ذكر جنگ نايب السلطنه در محال گچلر با سوار قزاق و رسيدن ژنرال بسقويچ به امداد سوارهء قزاق و گزارشاتى كه واقع شد
- ذكر به دست آوردن ژنرال بسقويچ قلعهء عباس آباد را و گرفتارى محمد امين خان و مستحفظين آنجا
- ذكر فرستادن ژنرال بسقويچ ايلچيان براى طلب صلح و مصالحه و قبول نفرمودن خاقان مغفور امر مصالحه را به سبب اخلال حسين خان سردار
- ذكر مراجعت خاقان مغفور به دارالخلافهء تهران و حكاياتى كه مناسب است به آن اوقات
- ذكر وقايعاتى كه براى نايب السلطنه مرحوم بعد از رفتن خاقان مغفور به دارالخلافه روى داد و جنگ نايب السلطنه با لشكر روس در محل موسوم به آباران و شكست دادن روس و معاودت به خوى تا رسيدن به قريهء شند آباد گنى
- ذكر آمدن ژنرال ارسطوف با سه هزار نفر صالدات و ده عراده توپ به دار السلطنهء تبريز به اغواى خوانين مرند و گريختن لشكريان از دار السلطنهء تبريز و گرفتار شدن آصف الدوله و ساير احوالات تبريز
- ذكر احوال ژنرال بسقويچ و فرار حسين خان سردار از قلعهء سردار آباد و گرفتن ژنرال بسقويچ قلعهء ايروان را و فرار نصير خان طالش از قلعهء النجق و خبردار شدن ژنرال بسقويچ از تسخير تبريز
- ذكر احوال نايب السلطنه بعد از رسيدن خبر تسخير تبريز در قريهء شندآباد و چگونگى گزارشات ايشان و طلب صلح نمودن از ژنرال بسقويچ
- ذكر احوال پادشاه مرحوم كه در قراجه داغ تشريف داشتند و چگونگى احوال اين دعاگوى دولت شاهى كه در اردبيل بود
- ذكر گزارشاتى كه در دارالخلافهء تهران بعد از شنيدن تسخير تبريز واقع شد
- ذكر مراجعت بيجن خان از نزد ژنرال بسقويچ و قبول كردن ژنرال بسقويچ مصالحه را به شروطى كه مذكور مىشود
- ذكر رفتن نايب السلطنه به قصبهء دهخوارقان و آمدن ژنرال بسقويچ آنجا و انعقاد مجلس صلح
- ذكر خبر شدن خاقان مغفور از رفتن نايب السلطنه به ميان لشكر روس براى انجام مصالحه
- ذكر گفتگوى ژنرال بسقويچ با نايب السلطنه در مجلس دهخوارقان و رفتن دالخسكى از طرف ژنرال بسقويچ به دارالخلافهء تهران و آمدن ميرزا ابو الحسن خان وزير دول خارجه از دارالخلافه به آذربايجان
- ذكر اسبابى كه باعث برهم خوردگى مجلس دهخوارقان شد و منعقد شدن مجلس صلح در قريهء تركمانچاى
- ذكر مأمور شدن ژنرال ليتنان‌گراف سوختلن به گرفتن قلعهء اردبيل و احوالات پادشاه مرحوم از ايام توقف نايب السلطنه در دهخوارقان تا رسيدن خبر صلح كه در تركمانچاى واقع شد
- ذكر رفتن نايب السلطنه از دهخوارقان تا ولايت گروس و رسيدن چاپار خاقان مغفور و رساندن معتمد الدوله تنخواه مذكور را در گردنهء قاپلان كوه به قراولان لشكر روس و قرار انعقاد مصالحه در قريهء تركمانچاى
- ذكر احوالاتى كه در دارالخلافهء تهران در اين اوقات روى نمود
- ذكر ورود نايب السلطنه به تبريز و وقايعاتى كه در آن اوقات روى داد
- ذكر رفتن پادشاه مرحوم از قلعهء اردبيل به قراجه داغ و احضار ايشان به دارالسلطنهء تبريز
- ذكر رفتن سركار نايب السلطنه به دارالخلافهء تهران و ساير احوالات ايشان تا ورود به دارالسلطنهء تبريز
- ذكر آمدن سفير دولت عليهء روس ژنرال گريبايدوف و آوردن مصالحه‌نامه از طرف امپراطور تا هنگام مقتول شدن او در دارالخلافهء تهران
- ذكر رسيدن خبر قتل ايلچى به دارالسلطنهء تبريز و مأمور شدن اميرزاده خسرو ميرزا به عذرخواهى اين عمل به دولت روسيه و بردن مصالحه‌نامه
- ذكر واقعهء طالش و حركت ميرحسن خان كه در اين بين واقع شد و رفع آن به تقدير ملك منان
- ذكر رسيدن اميرزاده خسرو ميرزا به تفليس و روانه شدن از آنجا به دارالسلطنهء پترزبورگ تا مراجعت به دارالسلطنهء تبريز
- ذكر حركت نايب السلطنه از تبريز به اوجان و اجتماع لشكر آذربايجان تا زمان معاودت به دارالسلطنهء تبريز و وقايعى كه واقع شد
- ذكر حركت خاقان مغفور از دارالخلافه به طرف فارس و ورود به همدان و رسيدن نايب السلطنه به ركاب همايون و بعضى از احوالات متفرقه
- ذكر احوالات شاهزادگان عراق و خصوماتى كه فيما بين ايشان واقع شد
- ذكر وقوع و با در دارالسلطنهء تبريز و حركت نايب السلطنه و حكاياتى كه مناسب آن زمان است تا زمان ورود نايب السلطنه به شهر اردبيل كه سنهء هزار و دويست و چهل و شش هجرى است
- ذكر رسيدن نوشتجات ظل السلطان و اخبار آمدن حسنعلى ميرزا بر سر يزد و محاصرهء آن بلده در ايام توقف اردوى اوجان
- ذكر وقايعاتى كه در اردبيل واقع شد و حركت نايب السلطنه با لشكر به طرف عراق
- ذكر رسيدن نايب السلطنه به خدمت خاقان مغفور در دارالخلافه و روانه شدن بر سر يزد و امورات واقعه
- ذكر احوالات آذربايجان بعد از رفتن نايب السلطنه و روانه شدن قهرمان ميرزا با لشكر و توپخانه به عراق
- ذكر ورود نايب السلطنهء مرحوم به كرمان و گرفتارى حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه
- ذكر شمه‌اى از احوال مملكت خراسان و كيفيت آن سامان
- حركت خاقان مغفور از دارالخلافهء تهران به دارالسلطنهء اصفهان و رسيدن نايب السلطنه در اصفهان به شرف آستان‌بوسى خاقان مغفور
- ذكر مأمور شدن نايب السلطنه به خراسان و مرخص شدن از خدمت خاقان مغفور تا هنگام ورود به آن مملكت
- ذكر كيفياتى كه در كرمان واقع شد تا هنگام ورود سيف الملوك ميرزا
- ذكر ورود نايب السلطنه به مملكت خراسان و گرفتن قلعهء سلطان ميدان از دست كسان رضا قلى خان و رسيدن به شرف آستان‌بوسى امام ثامن ضامن عليه و على آبائه الف التحية و السلام
- ذكر احوال آذربايجان از هنگام رفتن نايب السلطنه تا روانه شدن طهماسب ميرزا با توپخانه و نظام به خراسان
- ذكر بيرون آمدن اميرزاده خسرو ميرزا و يوسف خان و توپخانه از صحراى طبس و گرفتن قلعهء ترشيز و رسيدن در مشهد مقدس به خدمت نايب السلطنه
- ذكر رفتن نايب السلطنه بر سر قلعهء امير آباد و قوچان و تسخير آن دو قلعه به يارى خداوند منان و گرفتارى رضا قلى خان و جعفر قلى خان و حكايات متفرقهء مناسب آن زمان
- ذكر احوالات كرمان و حكاياتى كه در آن صفحات در ايام توقف نايب السلطنه در قوچان واقع شد تا ايام وفات نايب السلطنهء مرحوم
- ذكر شمه‌اى از احوال آذربايجان تا هنگام ورود اميرزاده خسرو ميرزا براى بردن لشكر از ولايت آذربايجان به خراسان
- ذكر احوال خراسان بعد از معاودت نايب السلطنه به مشهد مقدس از ولايت قوچان و گرفتارى محمد خان قرائى
- ذكر مأمور شدن اميرزاده خسرو ميرزا به آذربايجان و خواستن لشكرهاى آن سامان و ديگر احوالات آذربايجان
- ذكر احضار فرمودن خاقان مغفور نايب السلطنه را از مشهد مقدس و رسيدن اميرزاده خسرو ميرزا با لشكر به دارالخلافه و حكاياتى كه در اين سال كه سنهء هزار و دويست و چهل و نه هجرى مىباشد واقع شد
- ذكر رسيدن اميرزاده خسرو ميرزا به اردوى پادشاه مرحوم در كال ياقوتى و حركت اردو به هرات و وقايعاتى كه در كنار هرات واقع شد تا هنگام رسيدن ميرزا ابو القاسم قائم مقام
- ذكر حركت نايب السلطنه از دارالخلافهء تهران و ورود به مشهد مقدس و مأمور شدن ميرزا ابو القاسم قائم‌مقام با لشكر عراق و مازندران به خدمت پادشاه مرحوم و رسيدن اميرزاده قهرمان ميرزا
- ذكر وفات نايب السلطنه در مشهد مقدس رضوى
- ذكر آثارى كه از نايب السلطنهء مرحوم يادگار مانده و بعضى از نظم و قواعد مملكت‌دارى ايشان كه سرمشق سلاطين جهان تواند بود
- ذكر رسيدن خبر وفات نايب السلطنه به اردوى هرات و مراجعت پادشاه مرحوم و چگونگى آن كيفيات تا هنگام ورود به مشهد مقدس و دفن نايب السلطنه در آستانهء مباركهء حضرت رضا صلوات اللّه عليه و على آبائه
- ذكر احوالات دارالخلافهء تهران بعد از رسيدن خبر وفات نايب السلطنهء مرحوم و به گفتگو درآمدن شاهزادگان
- ذكر احوالات آذربايجان بعد از رسيدن خبر اين قضيهء جان‌سوز تا اوايل بهار
- ذكر خيال قائم‌مقام و اساسى كه بر آن خيالات مىچيدند
- ذكر احوال خراسان و كيفيت توهم اميرزاده خسرو ميرزا و بىاذن و اجازهء پادشاه مرحوم به دارالخلافهء تهران رفتن
- ذكر احوالات آذربايجان از شب عيد نوروز الى ورود پادشاه مرحوم به قصبهء ميانج
- ذكر حركت پادشاه مرحوم از مشهد مقدس و رسيدن به خدمت خاقان مغفور و سرافراز شدن به منصب وليعهدى دولت عليه ايران و بعضى از حكايات مناسب آن زمان
- ذكر ورود اردوى پادشاه مرحوم به قصبهء ميانج تا ورود به دارالسلطنهء تبريز و گرفتارى اين دعاگو و بعضى از اميرزادگان
- ذكر احوال دارالخلافهء تهران تا هنگام وفات خاقان خلد آشيان و دفن ايشان در دارالايمان قم
- در ذكر آثارى كه از خاقان مغفور در صفحهء روزگار ماند
- ذكر وقايع دارالخلافه و ادعاى ظل السلطان و حكايتى كه واقع شد
- ذكر احوالات فرمانفرماى فارس و اموراتى كه در آنجا واقع شد
- ذكر وقايعاتى كه قبل از رسيدن خبر فوت خاقان مغفور در آذربايجان واقع شد
- ذكر جلوس پادشاه مرحوم در دارالسلطنهء تبريز و لشكر كشيدن به عراق و بدخواهى ميرزا ابو القاسم قائم‌مقام با محرر اوراق
- قصهء احوال اين دعاگوى دولت شاهى كه از بدخواهى ميرزا ابو القاسم چون كشيد
- حكايت
- ذكر ورود پادشاه مرحوم به مملكت عراق و گرفتارى ركن الدوله و ظل السلطان و ورود شاهزادگان عراق به دارالخلافهء تهران
- حكايت
- ذكر رفتن اميرزاده فيروز ميرزا با توپخانه و لشكر بر سر مملكت فارس و جنگ با حسنعلى ميرزاى شجاع السلطنه و مآل احوال ايشان
- ذكر احوال ميرزا ابو القاسم قائم‌مقام و رسيدن او به سزا و جزاى خيانت‌كارى به تقدير ملك علام
- ذكر بعضى از احوالات متفرقه كه ربطى به كلام آينده دارد
- ذكر گرفتارى شاهزادگان و حركت اردوى مبارك به طرف عمامه و لواسان و فرستاده شدن شاهزادگان به اردبيل
- ذكر خلاصى اين دعاگويان از محبس اردبيل از فضل خداوند منان و مرحمت پادشاه جهان
- حكايت
- حكايت
- ذكر تفويض فرمودن منصب وليعهدى از طرف پادشاه مرحوم به پادشاه جهان خلد اللّه ملكه كه مايهء امن و امان و پشت و پناه اسلام و اسلاميان است
- ذكر ورود محمد خان اميرنظام به دارالخلافه و مرحمت شدن منصب وزارت اعظم به جناب حاجى ميرزا آقاسى و معاودت محمد خان اميرنظام به دارالسلطنهء تبريز و بعضى وقايعات
- ذكر احوال اين دعاگويان بعد از ورود به تويسركان در اين سال
- ذكر حركت موكب پادشاهى از راه كالپوش و فيروزكوه به ولايت گرگان و حكايت واقعه در آن زمان
- ذكر لشكر كشيدن پادشاه جهان به مملكت هرات و حكاياتى كه در آن سال به منصهء ظهور آمد
- ذكر تشريف بردن پادشاه جهان در حالت وليعهدى به مملكت ايروان براى ملاقات امپراطور روس
- ذكر تسخير غوريان و رفتن بر سر هرات
- ذكر محاصرهء هرات و كيفياتى كه واقع شد تا هنگام مراجعت اردوى همايون و ورود به مشهد مقدس كه قريب به چهارده ماه طول كشيد
- ذكر وقايعاتى كه در عراق و ساير ولايات در حين محاصرهء هرات روى نمود
- ذكر وقايعات ممالك كابل و قندهار و هرات بعد از مراجعت اردوى پادشاهى از ولايت هرات و آمدن كهندل خان و معاودت او و گرفتارى كامران به دست يار محمد خان
- ذكر حركت پادشاه مرحوم از دارالخلافه به اصفهان و وقايعاتى كه واقع شد تا ورود به دارالخلافهء تهران
- حكايت
- حكايت
- ذكر وفات اميرزاده قهرمان ميرزا و محمد خان اميرنظام در ولايت آذربايجان و حركت اردوى همايون از دارالخلافه به آب‌گرم قزوين
- ذكر تعيين ميرزا محمد تقى خان وزير نظام براى گذرانيدن امورات دولت عليهء ايران با دولت عليهء روم و تجديد مصالحه
- ذكر جشن و سرور حضرت وليعهد كه در دارالخلافهء تهران واقع شد
- ذكر حكاياتى كه در دارالخلافه واقع شد در ايام مرض پادشاه مرحوم و شفا يافتن از درگاه إله
- حكايت
- ذكر احوال مملكت خراسان و وقايعاتى كه در آن سامان واقع شد
- ذكر شمه‌اى از احوالات سيد على محمد مشهور به باب
- ذكر ظهور طغيان و عصيان حسن خان پسر اللّه يار خان آصف الدوله و چگونگى احوال او
- ذكر واقعهء بجنورد و كشته شدن محمد على خان ماكويى ملقب به نصرة الدوله
- ذكر مجملى از احوالات اميرزاده بهمن ميرزا و رفتن ايشان به خانهء وزيرمختار روس و چگونگى آن
- ذكر مأمور شدن حضرت وليعهد به آذربايجان و تشريف بردن ايشان به آن مملكت بهشت نشان
- ذكر فرستادن حاجى ميرزا آقاسى حاجى ميرزا عبد اللّه خويى را به نيابت توليت مشهد مقدس از جانب خود و وقوع قتل او در آستانهء متبركه
- ذكر رفتن والى و الا شأن اميرزاده حمزه ميرزا به طرف سرخس و حكاياتى كه واقع شد
- ذكر وفات پادشاه مرحوم و شمه‌اى از اوصاف و اخلاق پسنديدهء ايشان
- ذكر وقايعاتى كه در دار الخلافه روى نمود و نقل نمودن امناى دولت عليه نعش مطهر پادشاه مرحوم را به باغ لاله‌زار و به رسم امانت گذاشتن
- ذكر احوال عراق عرب و حكاياتى كه بعد از وقوع اين واقعه به ظهور رسيده و احوالات محب على خان حاكم كرمانشاهان
- ذكر حكايت مازندران
- ذكر وقايع كرمان كه در حين وفات پادشاه مرحوم واقع شده
- ذكر احوال خراسان بعد از رسيدن خبر قضيهء هايلهء پادشاه مرحوم تا زمان رفتن اميرزاده سلطان مراد ميرزا با لشكر بر سر ايشان
- ذكر رسيدن خبر قضيهء پادشاه مرحوم به دارالسلطنهء تبريز و جلوس فرمودن حضرت شهريارى به حول و قوت بارى و حركت فرمودن با لشكريان نظام و توپخانهء آتش‌فشان و جلوس در دارالخلافهء تهران
- حكايت
- ذكر وقايعاتى كه در دارالخلافهء تهران قبل از مأمور شدن اميرزاده سلطان مراد ميرزا به مملكت خراسان واقع شد
- ذكر حركت لشكر منصور با اميرزاده سلطان مراد ميرزا به ريش‌سفيدى اسكندر خان قاچار به مملكت خراسان و فتح ولايت ترشيز و بعضى از احوالات حمزه ميرزا تا آخر ايام زمستان
- ذكر حكايات متفرقه كه در دارالخلافه واقع شد و تعيين لشكر به مازندران و قلع و قمع ملا حسين و مردهء باب
- حكايت
- ذكر احوالات سنهء هزار و دويست و شصت و پنج و شصت و شش و حكايات خراسان و عراق
- ذكر احوال رضا قلى خان كه در ولايت اردلان خودسرى مىنمود
- ذكر واقعه‌اى كه در دارالسلطنهء اصفهان واقع شد
- مثنوى
- ذكر فتح مشهد مقدس و قتل حسن خان به فضل و تأييد داور منان و اقبال پادشاه جهان