تاريخ الادب في ايران من الفردوسى الى السعدى — الصفحة ٣٩٩

« في جماعة العميان وأحوال الفيل « 3 » »

هر يكى را بلمس بر عضوى * اطلاع اوفتاد بر جزوى

هر يكى صورت محالى بست * دل وجان در پى خبالى بسمت

چون بر أهل شهر باز شدند * برشان ديگران فراز شدند

آرزو كرد هر يكى ز ايشان * آنچنان گمرهان وبدكيشان

هيئت وشكل پيل پرسيدند * وآنچه گفتند جمله بشنيدند

آنكه دستش بسوى گوش رسيد * ديگرى حال پيل ازو پرسيد

گفت : شكليست سهمناك عظيم * پهن وصعب وفراخ همچو گليم

وانكه دستش رسيد زي خرطوم * گفت : گشت است مر مرا معلوم

راست چون ناودان ميانه تهيست * سهمناكست ومايهء تهيست

وانكه را بد ز پيل ملموسش * دست وپاى سطبر پربوسش

گفت : شكلش چنانكه مضبوطست * راست همچون عمود مخروطست

هر يكى ديده جزوى از اجزا * همگان را نظر فتاده خطا

هيچ را دل ز كلى آگه نى * علم با هيچ كور همره نى

جملگى را خيالهاى محال * كرده مانند غتفره به جوال

از خدائى خلائق آگه نيست * عقلا را در اين سخن ره نيست

ومعنى هذه الأبيات :

- كانت في حدود « الغور « 1 » » مدينة كبيرة ذات خطر

وكان أهلها جميعا مكفوفين . . . قد حرموا نعمة البصر . . ! !

- فمر بهذه المدينة ملك في تجواله

وضرب خيامه في واديها ، وأناخ برجاله . . . ! !

- وكان له فيل كبير الحجم والجثة والهيبة ،

ليدل به على ما له من جاه وحشمة وصولة . . . ! !

( 1 ) المترجم : هي جبال وولاية بين هراة وغزنه ، وهي بلاد واسعة موحشة لا تنطوى على مدينة كبيرة ، وأكبر ما فيها قلعة يقال لها « فيروزكوه » . ( انظر معجم البلدان )