نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٠
از صحابه آن كه وجوه قرائت از وى نقل شده است
را به ترتيب نزول گردآورى كرد . ( 1 ) هرچند در تاريخ الخلفاء سيوطى آمده كه هيچ يك از خلفا ، قرآن را در حفظ نداشت ، مگر عثمان و مأمون . مؤلف گويد : اين انحصار باطل است ؛ زيرا على ( ع ) بعد از فوت پيغمبر ( ص ) تمام قرآن را حفظ كرد . در رياض المستطاب آمده است كه ده تن در زمان پيغمبر ( ص ) قرآن را حفظ كردند : على ( ع ) ، عثمان ، ابىّ بن كعب ، معاذ بن جبل ، ابو درداء ، زيد بن ثابت ، ابو زيد انصارى ، تميم دارى ، عبادة بن صامت و ابو ايوب . در الاصابه در احوال مجمع بن حارثه آمده كه در زمان پيغمبر ، قرآن را به جز يكى دو سوره جمع كرد .
ابن اسحاق گويد : مجمع در حيات پيغمبر ( ص ) پسر جوانى بود و قرآن را گردآورى كرد . در احوال شهاب مولاى قريش كه در حمص ساكن شده ، آمده است كه پيغمبر ( ص ) همه قرآن را بر وى فرو خوانده بود و مردم حمص از قرائت او اقتباس مىكردند . « 1 » سيوطى در الاتقان گويد : به نام زنى صحابى دست يافتيم كه هيچ كس وى را جزء جمع كنندگان قرآن نشمرده است و او ام ورقه دختر عبد الله بن حارث انصارى است كه پيغمبر ( ص ) به ديدارش مىرفت و وى را « شهيده » مىناميد . وى در جنگ بدر از پيغمبر ( ص ) خواست كه براى مداواى مجروحان همراه لشكر بيرون رود ، شايد خداوند شهادت روزىاش گرداند . پيغمبر ( ص ) فرمود : خدا را با تو عهد شهادت است . نيز پيغمبر ( ص ) به دو امر كرد پيش نماز اهل خانه خود شود . غلامى داشت مؤذنش بود و كنيزى داشت كه وصيت كرده بود بعد از وفات صاحبش آزاد گردد . اين دو در دورهء خلافت عمر ، ام ورقه را كشتند و عمر گفت سخن پيغمبر ( ص ) راست برآمد كه مىفرمود : « برويم از شهيده ديدار كنيم » .
بر روى هم ، همه صحابه همه قرآن را جمع و حفظ نكرده بودند و بيشترشان ، فقط بخشى از قرآن را مىدانستند . « 2 »
( 2 )
از صحابه آن كه وجوه قرائت از وى نقل شده است
از صحابه آن كه وجوه قرائت از وى نقل شده است
بعضى از صحابه كه وجوه قرائات از ايشان نقل شده ، عبارت‌اند از : چهار خليفه ، طلحه ، سعد ، ابن مسعود ، حذيفه ، سالم مولاى ابو حذيفه ، ابو هريره ، ابن عمر ، ابن عباس ، عمرو عاص ، عبد الله بن عمرو عاص ، معاويه ، عبد الله بن زبير ، عبد الله بن سائب ، عايشه ، حفصه ، ابو سلمه ( از مهاجران ) ، ابى بن كعب ، معاذ بن جبل ، زيد بن ثابت ، ابو درداء ، ابو زيد ، مجمع بن حارثه ، انس بن مالك ( از انصار ) .
( 1 ) . شرح المواهب ، ج 3 ، ص 366 . ( 2 ) . ر . ك : نابلسى ، شرح الطريقة المحمديه ، ج 1 ، ص 253 .