نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي ) — الصفحة ٣١٤
اطلاق « علامه » بر نسب‌شناس و راويهء شعر در زمان پيغمبر ( ص )
( 1 )
پيغمبر مردم را به فضائل هر يك از صحابه ارشاد مىكرد كه از او بياموزند
پيغمبر مردم را به فضائل هر يك از صحابه ارشاد مىكرد كه از او بياموزند
حافظ ابو نعيم گويد : وقتى عالمى تشخيص داد كه يكى از اصحابش به كمال رسيده ، ديگران را به مقام او ارشاد نمايد كه در صورت فقدان اولى ، به دومى پناه ببرند ، و به حديث پيغمبر ( ص ) استناد مىكند كه فرمود : وقتى ام معبد حديث مىكند ، تصديق كنيد ، و نيز فرمود : قرآن را از ابىّ بن كعب و ابن مسعود بياموزيد و بدين گونه ، اهليت هر يك از اينان را بازنمود و به نفع آنان شهادت داد و اين مانند شهادت يا گواهى يا تصديقى است كه به متعلم مىدهند .
ابو يعلى از طريق ابن عمر افزوده است كه در قضاوت ، على ( ع ) از همه بالاتر است ، و از طريق شداد بن اوس آورده كه ابو ذر از همه راستگوتر و ابو درداء از همه عابدتر و متقىتر است . ابن عبد البر در الاستيعاب مسندا و مرسلا از چند طريق از عمر روايت كرده كه « اقضانا على و اقرانا ابىّ » .
از ابن عباس روايت است كه عمر در جابيه ( شام ) خطبه خواند و گفت : اى مردم ، هر كس سؤالى از قرآن دارد ، نزد ابىّ برود ؛ هر كس سؤالى از فرائض دارد ، نزد زيد بن ثابت برود ؛ هر كس سؤالى از فقه دارد ، نزد معاذ بن جبل برود ؛ و هر كس درخواست مالى دارد ، نزد من آيد . . . . طبرانى در معجم الاوسط اين روايت را آورده است .
( 2 )
اطلاق « علامه » بر نسب‌شناس و راويهء شعر در زمان پيغمبر ( ص )
اطلاق « علامه » بر نسب‌شناس و راويهء شعر در زمان پيغمبر ( ص )
در روايت است كه پيغمبر ( ص ) بر مردى گذشت كه عده‌اى دورش جمع شده بودند ، پرسيد :
او كيست ؟ گفتند : علامه ( بسياردان ) . حضرت پرسيد : به چه چيز بسيار داناست ؟ گفتند : به انساب و شعر عرب ( و آنچه اعراب در آن اختلاف دارند ) . فرمود : اين علمى است كه [ دانستنش ] فايده ندارد و [ ندانستنش ] ضرر نمىرساند . سپس فرمود : « العلم ثلاثة ما خلاهنّ فهو فضل آية محكمة او سنة قائمة او فريضة عادلة » ، علم سه تاست و جز آنها همه فضل است : آيهء محكم يا سنّتى برپا و يا فريضه‌اى معتدلانه . « 1 »
پيشتر گفتيم حديثى از پيغمبر ( ص ) هست كه : از انساب خود آن قدر بياموزيد كه خويشانتان را بشناسيد . جمع بين دو حديث چنين است كه فرو رفتن يا عنان گسيخته تاختن
( 1 ) . در برخى كتابهاى غريب الحديث ، همچون النهاية ابن اثير ، « فريضة عادلة » را به تقسيم ارث به صورت عادلانه و سهم هر يك از افراد معنا كرده است . م .