علوم القرآن ( علوم قرآنى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٦١

بخش چهارم 4 فواتح سور « 1 »

از جمله موضوعات قرآنى كه محقّقان فراوان به آن پرداخته‌اند ، موضوع « فواتح سور » است . منظور ما از « فواتح سور » حروف مقطّعه است كه در سرآغاز بعضى از سوره‌هاى قرآن كريم آمده است . اهميّت موضوع ، وقتى بيشتر معلوم مىگردد ، كه اشكالات و شبهه‌هايى را كه پيرامون حروف مقطّعه به وجود آورده و پراكنده‌اند ، بررسى نماييم . و مشاهده كنيم كه چگونه اين اشكالات و شبهات به شبهه كردن دربارهء خود قرآن كريم نيز منتهى شده . در اين بحث خواهيم كوشيد تا تفسير اين پديده را در قرآن كريم باز يابيم ، و در اثناى بحث ، پاسخ اجمالى شبهات القا شده پيرامون اين موضوع را نيز باز شناسيم .

حروف مقطّعه در سوره‌هاى متعدّد از قرآن كريم آمده‌اند و تركيبات و اشكال مختلف به خود گرفته‌اند :

گاه ، يك حرف به تنهايى آمده است ؛ مانند : ص وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ ، ق وَ الْقُرْآنِ الْمَجِيدِ و ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ ؛ گاه ، به صورت يك تركيب دو حرفى آمده است ؛ مانند : طه . ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى ، يس . وَ الْقُرْآنِ الْحَكِيمِ و حم . تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ؛

( 1 ) در اين مبحث رجوع شود به : التبيان ، 1 / 47 - 51 ؛ الكشّاف ، 21 - 25 ؛ التفسير الكبير ، 2 / 802 ؛ ابن كثير ، 64 - 69 ؛ المنار ، 1 / 122 - 123 ؛ مناهل العرفان ، 1 / 219 - 220 ؛ تفسير القرآن ، شيخ شلتوت ، 35 / 64 .