رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩
رسم كلمه‌اى كه همزه آن در حالت تخفيف ساقط مىشود بدون اينكه چيزى جايگزين آن گردد
اعراف ( 7 / 34 ) است ولى در جاهاى ديگر با حذف الف نوشته شده است . همچنين مىبينيم كلمهء « مستئنسين » ( احزاب 33 / 53 ) بدون الف رسم شده در حالى كه كلمه تَسْتَأْنِسُوا ( نور 24 / 27 ) با الف نوشته شده است و اين حالت اشاره دارد بر اينكه نوشتن الف وسطى حتى شامل بعضى از كلماتى شده است كه با حروف زايد طولانى شده است .
حذف الف در اين حالت ، دليل جديدى به دست مىدهد كه در رسم عثمانى همزه مطابق با قرائت اهل تسهيل رسم شده است چون كاتب با فتحه بلندى كه از تخفيف همزه حاصل شده ، همان معامله را كرده كه با فتحه بلند وسطى در كلمات غير مهموز انجام داده و آن را در كلماتى كه حروف بيشترى دارد حذف نموده است .
رسم كلمه‌اى كه همزه آن در حالت تخفيف ساقط مىشود بدون اينكه چيزى جايگزين آن گردد
رسم كلمه‌اى كه همزه آن در حالت تخفيف ساقط مىشود بدون اينكه چيزى جايگزين آن گردد
اگر همزه متحرك باشد و بعد از حرف ساكن قرار بگيرد و تخفيف داده شود ، در اين حالت ساقط مىگردد بدون آنكه چيزى جايگزين آن شود و حركت آن به حرف ساكن قبلى متصل مىشود و آن حرف متحرك مىشود و از اين رو كلماتى را كه در آنها همزه چنين حالتى دارد ، در رسم عثمانى هيچ‌گونه اثرى از آنها نيست چون از لحاظ تلفظ ساقط مىشوند . مثالهاى آن ( يسئل ، اسئلك ، فسل ، يسئم ، يسئمون ، تجرؤن ، شطئه ، المشئمة ) و مانند آنها .
در اين حالت فرقى نمىكند كه فتحه كوتاه باشد ، مانند مثالهاى ياد شده و يا بلند باشد ، مانند اين مثالها : ( الئن ، القرءان ، الظمئان ) . و از آنجا كه عدم اثبات علامت فتحه بلند در وسط كلمات زياد است ، بعضى از مثالها را مىبينيم كه اين خصوصيت را يافته‌اند ، مانند « قرنا » « 1 » جز اينكه در كلمه ( النشأة ) الف اثبات شده است بدون اينكه فتحه بلندى در آن باشد و قاعده در نوشتن آن بنا بر تخفيف ( النشة ) بود . دانى مىگويد : « 2 » كاتبان مصاحف اتفاق دارند بر اينكه در كلمه ( النشأة ) بعد از شين الفى را رسم كنند . اين كلمه در سوره
( 1 ) دانى گفته است : ( المقنع ، ص 19 ) الف در رسم كلمه قرآن در سوره يوسف ( 12 / 2 ) و سوره زخرف ( 43 / 3 ) افتاده است . ( 2 ) المقنع ، ص 43 .