رسم المصحف ( رسم الخط مصحف ) ( فارسى )
- المؤلف: غانم قدوري الحمد ( مترجم : يعقوب جعفرى )
- الوفاة: معاصر
- القسم: القرآن الكريم وعلومه عند السنة
- الناشر: اسوه - قم
فهرس الكتاب
- مقدمهء مركز ترجمهء قرآن مجيد به زبان‌هاى خارجى
- مقدمهء مترجم
- مقدمه
- فصل اوّل فصل مقدماتى نگارش عربى ، تاريخ و ويژگيهاى آن پيش از رسم الخط عثمانى
- مبحث اوّل ريشه كتابت عربى
- اول : كتابت عربى پيش از رسم عثمانى
- دوم : گزارشهاى عربى درباره ريشه كتابت
- سوم : نظر دانشمندان معاصر دربارهء ريشهء نگارش عربى
- 1 . ترتيب حروف عربى
- 2 . نامهاى حروف عربى
- 3 . تكامل شكلهاى حروف عربى
- چهارم : مكان و زمان رشد و تطور نگارش عربى
- مبحث دوم ويژگيهاى نگارش عربى پيش از رسم عثمانى در پرتو كتابتهاى سامى
- اول : اسناد قابل استفاده در اين بحث
- دوم : ويژگيهاى كتابت عربى پيش از رسم عثمانى
- مبحث سوم پايه‌هايى كه كتابت بر آنها استوار است
- 1 . موضع دانشمندان جديد
- 1 . مبدء صوتى The Phonetic Principle
- 2 . مبدء اشتقاقى ( The Etymologicalc morphological principle )
- 3 . مبدء تاريخى ( The Historical Principle )
- 4 . مبدء تشخيصى ( The Hierogyphic Principle )
- 2 . موضع دانشمندان پيشين
- فصل دوم تاريخ نگارش و جمع آورى قرآن كريم
- مبحث اوّل كتابت قرآن پيش از رسم عثمانى
- اولا : كتابت قرآن در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم
- ثانيا : جمع آورى قرآن در صحيفه‌ها در خلافت ابوبكر .
- مبحث دوم يكسان كردن مصحفها و نسخه بردارى از آن در خلافت عثمان
- اولا : علل و انگيزه‌ها
- ثانيا : پايان كار و مباشران آن
- ثالثا : قسمتى از قرآن كه زيد در جمع آورى نخست آن را نيافت و پس از جستجو پيدا كرد
- رابعا : ترتيب آيات و سوره‌ها
- خامسا : تعداد مصحفها و تاريخ نسخه بردارى آنها
- مبحث سوم قاعده‌اى كه مصحف عثمانى بر اساس آن نوشته شده است
- اولا : آيا حديث حروف هفتگانه حديث صحيحى است ؟
- ثانيا : معناى حروف هفتگانه
- ثالثا : مصحف عثمانى و حروف هفتگانه
- فصل سوم منابع رسم عثمانى و موضع دانشمندان پيشين دربارهء ويژگيهاى آن
- مبحث اوّل مصادر رسم عثمانى
- اولا : كتابهايى كه درباره رسم تاليف شده
- روش اوّل
- روش دوم
- ثانيا : مصحفهاى خطى
- مبحث دوم موضع دانشمندان پيشين درباره ويژگيهاى رسم عثمانى
- اول : موضع آنها در التزام به رسم عثمانى در كتابت مصحف
- دوم : موضع دانشمندان پيشين در تفسير ويژگهاى رسم عثمانى
- 1 . تحليل بعضى از ويژگيهاى رسم عثمانى با علتهاى لغوى يا نحوى
- 2 . حمل اين ويژگيها بر اشتباه كاتب
- بررسى رواياتى كه از آنها وقوع خطا در رسم فهميده مىشود
- 3 . اختلاف رسم به جهت اختلاف معنا
- 4 . توجيه زيادت و حذف با احتمال قرائات
- 5 . رسم عثمانى بر اساس حكمتى است كه با مرگ كاتبان آن از بين رفته است
- فصل چهارم رسم الخط عثمانى ، يك پژوهش لغوى
- مبحث اوّل پايه‌هايى كه اين بحث بر آن استوار است
- 1 . بعيد بودن اشتباه و خطا در پديده‌هاى رسم عثمانى
- 2 . اكتفا نكردن به اين قاعده كه مىگويد اصل در كتابت مطابقت خط با تلفظ است
- 3 . مقياس قرار ندادن قواعد هجايى كه دانشمندان علوم عربى وضع كرده‌اند براى رسم عثمانى
- 4 . استفاده از قرائتهاى صحيح در توجيه پديده‌هاى رسم عثمانى
- 5 . لازم نيست كه اين بحث هر مثال يا پديده‌اى را كه در رسم عثمانى است تفسير و توجيه كند
- مبحث دوم علامتهاى حروف صامت در رسم عثمانى
- اولا : صداهاى لغت عربى و علامتهاى آنها نزد دانشمندان علوم عربى
- دوم : نشان دادن صوامت در رسم عثمانى
- سوم : اثر وقف بر علامتهاى بعضى از حروف صامت
- 1 . رسم تنوين به صورت الف
- 2 . نوشتن تاى تأنيث به صورت هاء در اسمها
- 3 . هاى سكت در رسم عثمانى
- چهارم : حروف مقطعه در رسم عثمانى
- مبحث سوم علامت حركات در رسم عثمانى
- نخست : علامت كسره بلند
- 1 . نشان دادن كسره بلند در وسط كلمه
- 2 . نشان دادن كسره بلند در آخر كلمه
- الف : حذف علامت كسره بلند در فاصله‌ها
- ب : حذف علامت كسره بلند در غير فواصل به خاطر كراهت التقاى دو ساكن
- ج : حذف علامت كسره بلند از آخر منادى
- 3 . حالتهاى ديگر
- دوم : علامت ضمه بلند
- سوم : علامت فتحه بلند ( الف )
- 1 . حذف علامت فتحه بلند
- أ - موضع دانشمندان پيشين درباره اين پديده
- ب : تفسير درست اين پديده
- 2 . رسم فتحه بلند با ( ياء )
- أ : موضع دانشمندان پيشين درباره اين پديده
- ب : بررسى آراء دانشمندان گذشته
- ب : توجيه بهتر اين پديده
- 3 . نوشتن فتحه بلند به صورت واو
- أ : موضع دانشمندان پيشين درباره اين پديده
- ب : توجيه بهتر اين پديده
- 4 . زيادت حرف الف بعد از واو آخر كلمه
- أ : موارد زيادت الف
- ب : موضع دانشمندان پيشين درباره زيادت الف
- ج : آيا مىتوان توجيهى براى افزايش الف ذكر كرد ؟
- مبحث چهارم علامت همزه در رسم عثمانى
- اولا : روش نگارش همزه در كتابت عربى
- روش اوّل
- روش دوم
- دوم : قاعده عمومى در نشان دادن همزه در رسم عثمانى
- 1 . رسم همزه در اوّل كلمه
- 2 . نشان دادن علامتى كه جايگزين همزه وسطى در حالت تسهيل است
- نوشتن علامت جايگزين همزه وسطى به صورت ياء
- نوشتن علامت جايگزين همزه خفيف وسطى به صورت واو
- نوشتن علامت جايگزين همزه مخفف وسطى به شكل الف
- رسم كلمه‌اى كه همزه آن در حالت تخفيف ساقط مىشود بدون اينكه چيزى جايگزين آن گردد
- 3 . همزهء آخر كلمه در رسم عثمانى
- الف : رسم همزه پايانى پس از حرف ساكن
- ب : نوشتن همزهء پايانى كلمه پس از حركت
- سوم : عواملى كه در كلمات مهموزه ، موجب تعدد صورتهاى هجايى شده‌اند
- 1 . رسم كلمات مهموز ، بر اساس وصل
- الف : رسم همزهء آغازين كه تبديل به همزهء ميانى شده ، به صورت الف و واو
- ب : رسم همزهء پايانى به شكل واو
- ج : رسم همزهء آغازين به صورت الف و ياء در حالى كه تبديل به همزهء ميانى شود
- د : رسم همزهء پايانى به صورت الف و ياء در جاى كه تبديل به همزهء ميانى شود
- ه . زيادت علامت الف پس از لام الف ( لا )
- و : رسم دو همزه در اول كلمه
- 2 . حفظ صورتهاى هجايى قديمى در بعضى از كلمات مهموز
- 3 . ناپسند بودن اجتماع دو شكل يكسان در خط
- 4 . عدم اثبات علامت فتحه بلند در بعضى از موارد
- 5 . اختلاف در چگونگى تخفيف همزه
- رابعا : برخى از پديده‌هاى هجايى مربوط به همزه
- خامسا : همزهء وصل در رسم عثمانى
- مبحث پنجم كلمه از لحاظ رسم
- اولا : كلماتى كه به علت رابطهء صوتى ، متصل نوشته مىشوند
- دوم : كلماتى كه بدون رابطهء صوتى ، متصل نوشته مىشوند
- فصل پنجم تكميل رسم الخط عثمانى
- مبحث اول علامتهاى حركات كوتاه
- اولا : نقطه‌هاى گرد
- دوم : اعراب مستطيل
- سوم : رسم مصحف در ميان روش نقطه گذارى گرد و اعراب مستطيل
- مبحث دوم علامتهايى كه حروف مشابه را مشخص مىكند
- اولا : نقطه‌هاى اعجام خالص
- ثانيا : اعجام غير خالص
- مبحث سوم علامتهايى كه نشانگر برخى از حالات گفتارى است
- اولا : علامت همزه
- ثانيا : علامتهاى ديگر :
- 1 . علامت سكون
- 2 . علامت تشديد
- 3 . علامت مد
- 4 . علامت الف وصل
- 5 . علامت تنوين
- ثالثا : ضبط مواردى كه هجاى آن كاستى يا افزايش دارد
- مبحث چهارم رسم مصحف در عصر چاپ
- فصل ششم رابطه خواندن با رسم الخط
- مبحث اول تاريخ قرائتها در سه قرن نخستين
- اولا : قرائت قرآن در زمان حيات پيامبر و دوره خلفاى راشدين :
- ثانيا : گزينش و اثر آن در قرائتها
- مبحث دوم مطابقت رسم عثمانى ، يكى از پايه‌هاى قرائت صحيح
- اولا : درستى سند يا ثبوت روايت و نقل :
- ثانيا : موافقت با خط مصحف
- ثالثا : موافقت با قواعد عربى
- مبحث سوم معيار شاذّ بودن قرائت و سير تاريخى آن
- مبحث چهارم وجوهى كه مخالف رسم ولى جايز است
- اولا : وجوه مخالف رسمى كه جايز است و به طبيعت كتابت مربوط مىشود
- ثانيا : وجوه مخالف رسم كه جايز است و به طبيعت رابطه قرائتها با رسم و طبيعت رسم عثمانى بر مىگردد
- الف : درباره حروف صامت
- ب : در زمينه حركات
- مبحث پنجم كلماتى كه رسم آنها در مصاحف عثمانى مختلف است
- مبحث ششم خطاها و لغزشهايى درباره رسم مصحف
- اولا : تغيير يازده حرف از مصحف كه به حجاج نسبت داده شده
- دوم : شبهه تأثير رسم الخط در تعدد قرائات
- آخرين مبحث رابطهء املاى جديد با رسم مصحف
- خاتمه مهمترين نتايج بحث