رسائل أبو الحسن العامري — الصفحة ٨٥

عامري در نيشابور .

هديه كرد . اكنون بايد ديد كه اين أبو نصر كيست وكدام أبو نصر است ؟ تاريخ زندگى عامري نشان مىدهد كه أو با سه شخصيت مكنّى به أبو نصر ارتباط داشته است .

نخست ، أبو نصر عتبى كه در سال 370 ه منصب رياست بريديهء نيشابور « 95 » را داشته وهمان كسى است كه خواهرزاده‌اش أبو نصر محمد بن عبد الجبار عتبى نزد أو آمده وبه كار گماشته شده است . دربارهء اين دو أبو نصر در تواريخ خبر بسيار است . ثعالبى گويد : « أبو نصر محمد بن عبد الجبار عتبى گفت : چون مادر أمير رضى ، أبو القاسم نوح بن منصور از دنيا رفت ، دايى من أبو نصر عتبى مىخواست براي تعزيت أمير نامه‌اى بنويسد . . . » « 96 » . وواضح است كه منصب « رياست بريديه » از مناصب بسيار مهم وپر مسئوليت است .

اما أبو نصر دوم همان خواهرزادهء رئيس بريديهء نيشابور است كه نام أو أبو نصر محمد بن عبد الجبار عتبى كاتب است . « أو در جوانى از رى به خراسان رفت وبه دايى خود كه از عمّال دولت وأهل فضل بود پيوست ودر پيش أو بود تا أبو نصر عتبى از دنيا رفت . » « 97 »

ثعالبى بخشي از نوشته‌ها واشعار أو را در كتاب خود آورده است از جمله اين دو بيت :

الله يعلم أنّى لست ذا بخل * ولست ملتمسا في البخل لي عللا

لكنّ طاقة مثلي غير خافية * والنحل يعذر في القدر الذي حملا « 98 »

( خدا مىداند كه هرگز بخيل نيستم ، وخواستار بخل ديگران نسبت به خودم نيز نبوده‌ام ، ليكن اندازهء توانايى من بر كسى پوشيده نيست وزنبور عسل در اندازهء بارى كه برمىدارد معذور است ) .

أبو نصر عبد الجبار « مدت درازى در خراسان ، در حكومت أبو على سيمجور وناصر الدين سبكتكين خدمت كرد ، مدتي نيز منصب نيابت شمس المعالي قابوس را در خراسان داشت . مدتي نيز نزد أمير نصر پسر سبكتكين سپهسالار خراسان ونزد سلطان محمود بود » « 99 » وسرانجام كاتب سلطان محمود بن سبكتكين شد ، از مؤلفات مشهور أو كتاب تاريخ « يميني » است كه به نام يمين الدولة محمود نوشته ومشهور به « تاريخ عتبى » است وشيخ منّينى دمشقي آن را در دو مجلد

( 95 ) . المنّينى ، الفتح الوهبى ، ج 1 ، ص 124 .

( 96 ) . ثعالبى ، الكناية والتعريض ، ص 6 .

( 97 ) . ثعالبى ، يتيمة الدهر ، ج 4 ، ص 397 .

( 98 ) . ثعالبى ، التمثيل والمحاضرة ، به كوشش عبد الفتاح محمد الحلو ، دار احياء الكتب العربية ، قاهره ، 1961 ، ص 376 . ثعالبى برخى از سخنان حكيمانهء أبو نصر را در كتاب « منتخبات سحر البلاغة وسرّ البراعة » آورده است ، در رسائل منتخبة من مؤلفات أبى منصور الثعالبي ، چ 1 ، مطبعة الجوائب ، قسطنطنية ، 1301 ه ، ص 87 - 86 .

( 99 ) . ذبيح الله صفا ، تاريخ أدبيات إيران ، ج 1 ، ص 641 .