دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ١٥٨

تعليق [ در بيان كيفيت علم به موجودات ]

علّت « 1 » مىباشد ، و حالّ را با محلّ و محلّ را با حالّ مىباشد ، كه لازم ندارد « 2 » مشاركت در ذاتي يا عرضى را ؛ و « 3 » يا به عنوان مشاركت در ذاتي يا « 4 » عرضى . « 5 »

و صورت ذهني و حسّى هيچ « 6 » شئ [ اى ] از اشيا ، علّت آن شئ « 7 » يا « 8 » معلول آن شئ يا حالّ در آن شئ يا محلّ آن شئ نيست « 9 » بالبديهه ، و « 10 » مشارك « 11 » آن شئ نيست مطلقا ، نه در ذاتي و نه در « 12 » عرضى و نه در محلّ كه هر دو حالّ در محلّ واحد باشند ، چنان كه دانسته شد .

پس صورت ذهني و حسّى هيچ چيزى « 13 » مناسبت و مشاركت ندارد با آن « 14 » چيز « 15 » مطلقا ؛ و هرگاه مناسبت و مشاركت نداشته باشد مطلقا « 16 » ، معقول يا محسوس شدن شئ [ اى ] از اشيا بالعرض صورتى كه از او در حسّ يا در عقل در مىآيد نه « 17 » شئ ديگر ؛ و اين صورت ذهني صورت ذهني آن شئ « 18 » بودن نه صورت ذهني / 34

B

17 / شئ ديگر ، ترجيح بلا مرجّح است ، و اين باطل است ؛ پس معقول يا محسوس شدن موجودات بالعرض صور « 19 » ذهنيه و حسّيه [ نيز ] باطل [ است ] .

و نمىتواند بود « 20 » كه صورتى كه از شئ در عقل يا در حسّ درمىآيد « 21 » ، متّحد باشد بالذات با آن شئ . « 22 » چه اگر متّحد باشد بالذات با آن شئ ، « 23 » آنچه لازم ماهيّت آن شئ و مقتضاى حقيقت آن شئ است ، مقتضاى صورت ذهني و

( 1 ) . ( ل ) : + بالذات .

( 2 ) . ( س ) : + و .

( 3 ) . ( م ) : - و .

( 4 ) . ( م ) : + در .

( 5 ) . ( س ) : - را و يا به عنوان مشاركت در ذاتي يا عرضى .

( 6 ) . ( م ) : - هيچ .

( 7 ) . ( س ) : + از اشيا عله آن شئ .

( 8 ) . ( م ) : با .

( 9 ) . ( س ) : - نيست .

( 10 ) . ( س ) : - و .

( 11 ) . ( س ) و ( م ) : مشاركة .

( 12 ) . ( م ) : - در .

( 13 ) . ( م ) : چيز .

( 14 ) . ( س ) : به آن .

( 15 ) . ( م ) : بانجير .

( 16 ) . ( م ) : + پس .

( 17 ) . ( س ) : - شئ [ اى ] از اشيا . . . . نه .

( 18 ) . ( س ) : - شئ .

( 19 ) . ( س ) و ( م ) : صورت .

( 20 ) . ( س ) و ( م ) : - بود .

( 21 ) . ( ل ) : در نميايد .

( 22 ) . ( ل ) : بانشىء .

( 23 ) . ( س ) : - چه اگر متّحد باشد بالذات با آن شئ .