دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ١٤٣

تعليق [ در اثبات امتناع حمل موجود و شئ بر مبدأ اوّل ]

نشود ، جزء قضيه نمىشود ، نه موضوع و نه محمول .

تعليق [ در اثبات امتناع حمل موجود و شئ بر مبدأ اوّل ]

تعليق [ در اثبات امتناع حمل موجود و شئ بر مبدأ اوّل ]

چون ثابت شد كه معدوم متصوّر نمىشود ، و « 1 » مبدأ اشتقاق در « حمل في » و « حمل عرضى » « 2 » متصوّر مىشود ؛ پس مبدأ اشتقاق در « حمل في » معدوم نيست ؛ و تأليف قياس در مطلوب چنين است كه :

[ 1 . ] مبدأ اشتقاق موجود - كه وجود « 3 » است - متصوّر است بالبديهه .

[ 2 . ] و هيچ معدومى « 4 » متصوّر نيست بالضرورة ، چنان كه ثابت شد .

[ 3 . ] پس مبدأ اشتقاق موجود - كه وجود باشد - معدوم نيست بالضرورة . « 5 » هرگاه [ مبدأ اشتقاق موجود ] معدوم « 6 » نباشد ، / 25

A

13 / موجود خواهد بود بالضرورة ، اعمّ از اينكه « 7 » موجود بالعرض باشد يا بالذات .

و موجود به معنى چيز وجوددار مطلقا - اعمّ از آنكه « 8 » بالعرض باشد يا بالذات - فاعل مىخواهد . پس وجود ثاني مبدأ اوّل - كه وجود به معنى بديهى باشد - فاعلى « 9 » مىخواهد ، و فاعل او يا ذات مبدأ اوّل است - كه وجود خاصّ باشد - يا امر خارج از ذات .

نمىتواند بود « 10 » كه فاعل او ذات « 11 » مبدأ اوّل باشد . از جهت اينكه « 12 » حال خالى از اين « 13 » نيست كه از آن جهت كه قابل اوست ، فاعل اوست يا از جهت ديگر ؛ و هر دو

( 1 ) . ( م ) : - و .

( 2 ) . ( ل ) : حمل عرضى و حمل في .

( 3 ) . ( س ) : وجود كه موجود .

( 4 ) . ( س ) و ( م ) : معدوم .

( 5 ) . قياس مذكور در متن ، قياس شكل دوم است .

( 6 ) . ( س ) : معلوم .

( 7 ) . ( س ) : آنكه .

( 8 ) . ( ل ) : اينكه ؛ ( م ) : + موجود .

( 9 ) . ( س ) و ( ل ) : فاعل .

( 10 ) . ( س ) : - بود .

( 11 ) . ( ل ) : - ذات .

( 12 ) . ( س ) : آنكه .

( 13 ) . ( ل ) : ان .