دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ١٣٥

تعليق [ در بيان معنى موجوديت مبدأ اوّل ، و اثبات امتناع تصوّر او ، و اينكه موضوع و مسألهء هيچ علمى نمىتواند شد ]

بالعرض ، امر خارج « 1 » است . پس تصوّر آن « 2 » شئ به اين « 3 » نيز « 4 » تصوّر آن شئ است به امر خارج « 5 » بالعرض .

و « 6 » چون مبدأ اوّل منزّه و « 7 » مبرّاست از حدّ ، و جنس ، و فصل ، و مادّه ، و صورت ، و اعراض مستند به جنس و فصل و مادّه و صورت ، و اعراض غريبه ؛ « 8 » پس متصوّر نمىشود به هيچ نحوى از انحا . « 9 »

امّا اينكه « 10 » منزّه است از جنس و فصل و مادّه و صورت و اعراض « 11 » مستند به اينها ، ظاهر است .

و امّا اينكه « 12 » منزّه است از اعراض و احوالى « 13 » كه فاعل آن اعراض و احوال ذات بذاته باشد ، بىآنكه « 14 » جنسي و فصلى « 15 » داشته باشد / 21

A

11 / كه اين اعراض و احوال مستند به آنها « 16 » باشند ؛ از جهت آنكه « 17 » ذات معروض اعراض و احوال وقتى مىتواند شد كه قابل اينها باشد « 18 » ؛ و قابل شئ از آن جهت كه قابل « 19 » شئ است ، فاعل آن « 20 » شئ نمىتواند بود ، چنان كه دانسته شد در وجود .

امّا اينكه « 21 » منزّه است از اعراض غريبه - به آن معنى كه مذكور شد - به جهت اينكه « 22 » محلّ اعراض بودن و قابل اعراض بودن « 23 » ، لازم دارد امكان ذاتي يا « 24 » امكان استعدادي را ؛ و مبدأ اوّل منزّه است از « 25 » امكان مطلقا .

( 1 ) . ( م ) : خاج .

( 2 ) . ( س ) و ( م ) : اين .

( 3 ) . ( س ) : به آن ؛ ( ل ) : به اين شئ .

( 4 ) . ( ل ) : غير .

( 5 ) . ( س ) و ( م ) : - خارج .

( 6 ) . ( س ) : - و .

( 7 ) . ( س ) : - منزّه و .

( 8 ) . ( س ) : - و اعراض غريبه .

( 9 ) . ( س ) : به هيچ وجه .

( 10 ) . ( س ) : آنكه .

( 11 ) . ( ل ) : - مستند به . . . . اعراض .

( 12 ) . ( س ) : آنكه .

( 13 ) . ( س ) : احوال و اعراض ؛ ( م ) : اعراض و احولى .

( 14 ) . ( ل ) : پى .

( 15 ) . ( ل ) : جنس و فصل .

( 16 ) . ( س ) و ( ل ) : به اينها .

( 17 ) . ( ل ) : اينكه .

( 18 ) . ( س ) : باشند .

( 19 ) . ( م ) : + آن .

( 20 ) . ( س ) : - آن .

( 21 ) . ( س ) : آنكه .

( 22 ) . ( س ) : آنكه .

( 23 ) . ( ل ) : + مطلقا .

( 24 ) . ( م ) : امكان ذاتي را با .

( 25 ) . ( ل ) : + قوهء .