دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ١١٢

تعليق [ در بيان اقسام حمل و هو هويّت ]

كه آن چيز « 1 » را علّتش داخل در حقيقت موضوع است يا منتهى به حقيقت موضوع مىشود . « 2 »

و آنچه در علم حدّ « 3 » بحث از او مىكنند ، سه قسم است « 4 » : حمل بالذات و ذاتي است كه محمول : تمام حقيقت موضوع است « 5 » يا جزء مشترك يا جزء مختصّ .

بالجمله : جمله حمل « 6 » منحصر است بر پنج قسم . چه « 7 » حمل بالحقيقة و بالذات نظر به واقع بودن فرد است طبيعت و آن طبيعت محموله « 8 » يا مساوى فرد است يا اعمّ از فرد .

نمىتواند بود « 9 » كه اخصّ از فرد باشد . به واسطهء آنكه حمل و وضع بر « 10 » مجراى طبيعي نخواهد بود . از جهت آنكه طبيعت « 11 » شئ اخصّ از شئ نمىتواند بود بالبديهه ؛ خواه آن طبيعت ذاتي فردش باشد به معنى مقوّم و خواه ذاتي فردش نباشد [ و ] عرضى باشد .

و « 12 » اگر مساوى فرد است : يا تمام حقيقت فرد است « 13 » يا جزء مختصّ فرد است يا خارج از حقيقت فرد است .

اوّل : حمل حدّ بر محدود « 14 » ثاني : حمل فصل بر نوع « 15 » ثالث : حمل خاصّه بر ذي خاصّه « 16 »

( 1 ) . ( م ) : انجر .

( 2 ) . ( م ) : مىشود به حقيقت موضوع .

( 3 ) . ( س ) : جدل .

( 4 ) . ( س ) : - است .

( 5 ) . ( س ) : باشد .

( 6 ) . ( م ) : - حمل .

( 7 ) . ( س ) : بواسطه آنكه .

( 8 ) . ( س ) : - محموله .

( 9 ) . ( س ) و ( ل ) : - بود .

( 10 ) . ( س ) : - بر .

( 11 ) . ( ل ) : - موضوع است يا جزء مشترك يا جزء مختصّ . بالجمله . . . . طبيعت .

( 12 ) . ( س ) : - و .

( 13 ) . ( ل ) : - يا تمام حقيقت فرد است .

( 14 ) . ( س ) : + است ؛ ( ل ) : + و .

( 15 ) . ( ل ) و ( م ) : + و .

( 16 ) . ( س ) : بزوى خاصة .