دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ١٠٦

تعليق في تقسيم الواحد و الكثير

شخصى ؛ و شخص « 1 » واحد از جسم چند متّصل مىشود نه چند شخص .

بالجمله : آن واحدى كه كثير به انفصال مىشود ، كلّ است نسبت به كثيرين ؛ و آن « 2 » كثيرين اجزاى وىاند « 3 » .

و آن واحدى كه كثير به انضمام مىشود ، كلّى است نسبت به كثيرين ؛ و آن كثيرين جزئيات وىاند « 4 » .

پس كثير شدن شئ « 5 » واحد « 6 » به انفصال غير كثير شدن اوست به انضمام ؛ و نيز لازم ندارد كثير شدن به انضمام را .

تعليق في تقسيم الواحد و الكثير

تعليق في تقسيم الواحد و الكثير

واحد بر دو قسم است :

[ 1 . ] واحد بالذات [ 2 . ] و واحد بالعرض .

واحد بالذات آن است كه موصوف باشد به وحدت حقيقتا و اتّصافش به وحدت به سبب مقارنت به امر ديگر نباشد .

و واحد بالعرض آن است كه موصوف نباشد به وحدت حقيقتا ، بلكه اتّصافش به وحدت به سبب مقارنت به امر ديگر باشد ؛ آن امر موصوف است به وحدت « 7 » بالذات .

و اشيائى كه واحدند بالعرض : موصوف به كثرت هستند بالحقيقة يا موصوف به كثرت نيستند بالحقيقة ، بلكه اتّصافشان به كثرت نيز بالعرض است .

( 1 ) . ( م ) : شخصي .

( 2 ) . ( س ) : - آن .

( 3 ) . ( س ) : جزء اويند .

( 4 ) . ( س ) : اويند .

( 5 ) . ( س ) : شئ .

( 6 ) . ( ل ) و ( م ) : - شئ واحد .

( 7 ) . ( م ) : بوحد .