دو رساله فلسفى عين الحكمة وتعليقات — الصفحة ٩١

تعليق « 3 » در تفسير قول حكيم كه « 4 » : « الممكن في حدّ ذاته ليس و له « 5 » عن علّته أيس »

بسم اللّه الرحمن الرحيم « 1 » الحمد للّه ربّ العالمين والصلاة على محمّد وآله أجمعين « 2 »

تعليق « 3 » در تفسير قول حكيم كه « 4 » : « الممكن في حدّ ذاته ليس و له « 5 » عن علّته أيس »

تعليق « 3 » در تفسير قول حكيم كه « 4 » : « الممكن في حدّ ذاته ليس و له « 5 » عن علّته أيس »

يعنى ممكن از آن حيثيت « 6 » كه ممكن است چيز نيست و وجود ندارد ، و به علّت چيز « 7 » وجوددار مىشود ، همچنانكه تعلّق « 8 » جعل به ماهيّت اوّلا و بالذات است و تعلّق « 9 » جعل به وجود ثانيا و بالعرض ؛ و هر دو مجعول‌اند به يك جعل ؛ صدق شئ بر ممكن مجعول مقدّم است در مرتبه از صدق « وجوددار » « 10 » بر او . چه « 11 » صدق شئ بر او به اعتبار جعل ماهيّت است ، و صدق « وجوددار » « 12 » بر او به اعتبار جعل وجود ؛ چنان كه جعل ماهيّت تقدّم دارد بالذات بر جعل وجود ، صدق شئ بر ممكن

( 1 ) . ( ل ) : + و به ثقتي ؛ ( م ) : + و به يستمدّ يا كريم .

( 2 ) . ( ل ) و ( م ) : - الحمد للّه ربّ العالمين و الصلاة على محمّد و آله أجمعين .

( 3 ) . ( ل ) و ( م ) : - تعليق .

( 4 ) . ( م ) : - كه .

( 5 ) . ( ل ) : - و له .

( 3 ) . ( ل ) و ( م ) : - تعليق .

( 4 ) . ( م ) : - كه .

( 5 ) . ( ل ) : - و له .

( 6 ) . ( ل ) : يعنى ممكن از آن جهت ؛ ( م ) : يعنى ممكن را به جهتى .

( 7 ) . ( س ) : چيزى .

( 8 ) . ( م ) : تعليق .

( 9 ) . ( م ) : تعليق .

( 10 ) . ( س ) : وجود ؛ ( م ) : وجود دارد .

( 11 ) . ( ل ) : از جهة اينكه ؛ ( م ) : از جهة آنكه .

( 12 ) . ( م ) : وجود دارد .