النجاة من الغرق في بحر الضلالات — الصفحة ٤٩

سخنان دانشمندان ما دربارهء الهى

( نيز متافيزيك أرسطو

K 8 , T 10 , E 4

) 30 - عرض

Accident

( شفاء 25 و 93 ، تفسير 692 ، تلخيص 14 )

سخنان دانشمندان ما دربارهء الهى

سخنان دانشمندان ما دربارهء الهى

1 - فارابى در اغراض ما بعد الطبيعة ، مقالات الحروف را چنين وصف مىكند :

1 -

A , a

ديباچه وعلل 2 -

B

مسائل عويص ودشوار 3 -

G

موضوعات وعرضهاى خاص 4 -

D

ألفاظ فلسفي 5 -

E

دانشهاى سه‌گانهء نظري : طبيعي ، رياضى ، الهى 6 -

Z

هويت وجوهر 7 -

H

صور افلاطونى متكونات ومفارقات 8 -

T

قوه وفعل 9 -

I

واحد وكثير وغير وخلاف وضد 10 -

K

مبادى وخواص 11 -

L

مبدء جوهر ووجود 12 -

M , N

مبادى طبيعيات وتعليمات .

أو در شرح العبارة ( 12 / 191 ) از مقالهء هشتم ما بعد الطبيعة ياد كرده وگفته كه در ان از قوه وفعل سخن مىرود چنان كه در اغراض ( 7 ) هم گفته است . فارابى در اغراض ( 3 ) مىگويد كه لام يازدهم است وآن را إسكندر گزارش كرده كه آن هم به پايان نمىيرسد . ثامستيوس هم بر ان گزارش دارد . من براي حرفهاى ديگر آن گزارشى نديدم .

أو در احصاء العلوم ( ص 99 ) مىگويد كه الهى از سه بخش بررسى مىكند :

1 - از هستيها وآنچه بر خود آنها عارض مىشود .

2 - از مبادى برهان دانشهاى ديگر وانديشه‌هاى نادرست پيشينيان در آنها .

3 - از آن هستىها كه نه جسم هستند ونه در جسم وريشهء آنها تا برسد به برترين هستى وآفرينندگى أو .