كسر أصنام الجاهلية — الصفحة ١٩

صدرا در مقايسه با صوفيان پيشين

فكر أو رويّة » . « 1 »

ودر المشاعر ، آنجا كه دربارهء اين مسئلهء دقيق وعميق حكمي ، يعنى شمول حقيقت وجود به أشياء سخن مىگويد ، چنين مىنگارد : « بل شموله ضرب آخر من الشّمول لا يعرفه إلّا العرفاء الرّاسخون في العلم » . « 2 »

ودر ايقاظ النّائمين بدين نكتهء لطيف عرفانى ، يعنى عدميّت أزلي وابدى ممكنات أشارت كرد وبدين مطلب تصريح فرمود كه : « لا موجود إلّا اللّه ووجهه » وتحقيق آن را به كتاب أسفار خود وكتب دو عارف وصوفي بزرگ - ابن عربى وصدر الدين قونوى - حواله داد . « 3 »

وبنظر من از همه مهمتر اينكه در همين رساله بدين نتيجة رسيد كه : « وأمّا المحبّة الخالصة للّه تعالى من غير شرك فلا يتصوّر لغير العارف » « 4 » ؛ وهمچنانكه از يك عارف مسلمان ، مخصوصا إيراني وبالأخصّ شيرازي انتظار مىرفت ، بزبان شعر هم مترنّم شد :

آنان كه ره دوست گزيدند همه * در كوى شهادت آرميدند همه

در معركهء دو كون فتح از عشق است * هر چند سپاه أو شهيدند همه « 5 »

صدرا در مقايسه با صوفيان پيشين

صدرا در مقايسه با صوفيان پيشين

از گذشته معلوم شد كه صدرا فرزانه‌اى نبيه وعارفي آگاه بوده ، كه عرفان

و


( 1 ) مفاتيح الغيب ، ص 142 .

( 2 ) المشاعر ، مشعر دوم .

( 3 ) ر . ك : إيقاظ النّائمين ، ص 15 .

( 4 ) همين رساله ، ص 142 .

( 5 ) رسالهء سه أصل ( به انضمام منتخب مثنوى ورباعيّات ملا صدرا ) ، تصحيح أستاذ آقاى دكتر سيد حسين نصر ، ص 159 .