اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٢

فصل [ 14 ] : طباق

لسان عراقى اذا ما صرفته * الى لغة الاعراب لم يتصرف

لئن كنت للاعراب و النحو حافظا * لقد كنت من قراء سورة يوسف « 1 »

مقصود شاعر آن است كه وى در چنين صورتى از گدايان كوچه و خيابان بود ؛ چراكه قاريان كوچه و بازار فراوان سورهء يوسف را مىخواندند .

ابن حجاج گفته است « 2 » :

مالى و ما للخطوب قد غريت * تأكل لحمى لا هنّيت أكلى

كأننى و هى شحمة طرحت * و النمل يسعى فى مدرج النمل

و ما لحالى من ضعف منته * كانها ايم بلا بعل

حتى احلت لى الضرورة ما * حرم ربى فى سورة النحل « 3 »

مقصود شاعر اين سخن خداوند است كه فرموده است : إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ « 4 » .

همو گفته است :

خليلى ازففا بنت الكروم * الى كفء لها منا كريم

و لا سيما اذا هبت جنوب * تؤلف بين اشتات الغيوم

نعيم فيه الهاكم مقيما * به و ثم لتسألن عن النعيم « 5 »

كما يبكى الوصى به غير حزن * اذا استولى على مال اليتيم

( 1 ) . خود را با تازيان كه به نخوت سخن گويند همانند ساخته‌اى و زشتى تكلف در سخنت دليل اين دعوى تو است . زبان عراقى دارى كه چون آن را به زبان تازيان درآورى صرف نمىپذيرد . اگر تو اعراب و نحو را از بر داشتى از خوانندگان سورهء يوسف بودى . ( 2 ) . ابيات را به استثناى بيت آخر بنگريد در : ديوان ابن الحجاج ، ورقه 32 . همچنين بيت‌هاى اوّل و دوم را بنگريد در : المنتحل ، ص 147 - ت . ( 3 ) . انديشه‌ها و اندوه‌ها را چه مىشود كه آزمندانه خوردن گوشت مرا آغازيده‌اند و خوردنم بر آن‌ها گوارا مباد . گويى تن من پاره چربىاى است كه دور انداخته‌اند و مورچگان هركدام بر روى آن به سويى مىروند . بدى حال مرا پايانى نيست و گويى زنى بيوه و شوىمرده را مىماند . آن اندازه حالم بد است كه اضطرار ، آنچه را خداوند در سورهء نحل بر من حرام ساخته برايم حلال گردانيده است . ( 4 ) . نحل / 115 : جز اين نيست كه خدا مردار و خون و گوشت خوك . . . را بر شما حرام گردانيده است . ( 5 ) . اقتباس از آيهء 8 سورهء تكاثر : ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ - م .