اقتباس از قرآن كريم ( فارسى )
- المؤلف: عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : حسين صابرى )
- الوفاة: 429
- القسم: علوم اللغة العربية
- الناشر: شركت انتشارات علمى و فرهنگى - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست مطالب
- يادداشت مترجم
- ثعالبى « 1 »
- أ - آثار چاپ شده
- ب - آثار خطى و مفقود
- كتاب الاقتباس « 1 »
- شيوهء كتاب الاقتباس
- نسخهء خطى الاقتباس
- مقدمهء مؤلف
- [ ابواب كتاب ]
- باب اوّل سپاس‌ها و ستايش‌هاى سزاوار خداوند كه از قرآن كريم اقتباس شده است
- فصل [ 1 ] : نكته‌هايى در ستايش خداوند
- فصل [ 2 ] : در دلالت عبارت‌هاى سپاس و ستايش بر هدف نگاشته
- فصل [ 3 ] : در شگفتىهاى آفرينش
- فصل [ 4 ] : پرتوى از صفات او
- فصل [ 5 و 6 ] : در گستردگى آمرزش و مهربانى او
- فصل [ 7 ] : نعمت‌هاى خداوند
- فصل [ 8 ] : ياد خدا
- فصل [ 9 ] : تقدير خداوند
- فصل [ 10 ] : در اين‌باره كه شفا از جانب خداوند است
- فصل [ 11 ] : دربارهء همراهى وعدهء خداوند با وعيد او
- فصل [ 12 ] : دربارهء توانايى ، گشاده‌دستى و بىنيازى او
- فصل [ 13 ] : در اين‌كه خداوند مردم را مسخّر همديگر داشت
- فصل [ 14 ] : اشاره‌هايى به حكمت او
- فصل [ 15 ] : دربارهء صبغة اللّه
- فصل [ 16 ] : گزيده‌اى از كتاب المبهج مناسب باب حاضر
- باب دوم يادى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و برخى از شايستگىها و ويژگىهايش
- فصل [ 1 ] : گرامى بودن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نزد خداوند
- فصل [ 2 ] : درود فرستادن بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
- فصل [ 3 ] : خوى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
- فصل [ 4 ] : برخى شايستگىها و ويژگىهاى آن حضرت
- فصل [ 5 ] : در همين‌باره
- فصل [ 6 ] : چند نكته
- فصل [ 7 ] : در همين‌باره
- فصل [ 8 ] : ناگزير شدن دشمنان به پذيرش برترى آن حضرت
- فصل [ 9 ] : حكمت اين‌كه او از آدميزادگان بود
- فصل [ 10 ] : حكمت اين‌كه درس نخوانده بود و نوشتن و حساب و شعر نمىدانست
- فصل [ 11 ] : سخنانى از آن حضرت با مفاهيمى اقتباس شده از قرآن كريم
- فصل [ 12 ] : سخنانى از آن حضرت با واژه‌هاى اقتباس شده از قرآن كريم
- باب سوم خاندان پاك پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و برخى از فضايل و شمارى از خبرها و نيز گزيده‌هايى از سخنانشان
- فصل [ 1 ] : دربارهء تبار ، والايى و بزرگوارى آنان
- فصل [ 2 ] : برخى از رخدادهاى تاريخى اين خاندان
- فصل [ 3 ] : برخى از شعرها كه دربارهء اين خاندان سروده‌اند
- فصل [ 4 ] : سخنانى از على عليه السّلام : حسن عليه السّلام و فرزندانش
- فصل [ 5 ] : سخنان [ امام ] حسين عليه السّلام و فرزندانش
- فصل [ 6 ] : در اين‌باره كه خداوند ناپاكىها را از اين خاندان دور داشته است
- باب چهارم برترى جايگاه و سخنان صحابه
- فصل [ 13 ] : سخنانى از على عليه السّلام دربردارندهء اقتباس از قرآن كريم
- فصل [ 14 ] : نكته‌هايى از رخدادهاى او
- فصل [ 15 ] : نكته‌هايى از رخدادهاى او در پيكار صفين
- فصل [ 16 ] : نكته‌هايى از ماجراهاى او با خوارج
- فصل [ 17 ] : دربارهء كشته شدن و وصيت او
- فصل [ 18 ] : برخى از آنچه شاعران در فضيلت او گفته‌اند
- فصل [ 19 ] : واگذاردن خلافت به معاويه از سوى حسن بن على عليه السّلام
- فصل [ 20 ] : گزيده‌هايى از سخنان و رخدادهاى صحابه
- باب پنجم پيامبران و امت‌هاى پيشين و اقتباس از داستان‌هاى ايشان
- فصل [ 1 ] : اقتباس از داستان آدم عليه السّلام
- فصل [ 2 ] : داستان نوح عليه السّلام
- فصل [ 3 ] : اقتباس از داستان ابراهيم عليه السّلام
- فصل [ 4 و 5 ] : اقتباس از داستان يعقوب عليه السّلام و يوسف عليه السّلام
- فصل [ 6 ] : اقتباس از داستان موسى عليه السّلام
- فصل [ 7 ] : داستان داوود عليه السّلام
- فصل [ 8 ] : داستان سليمان عليه السّلام
- فصل [ 9 ] : داستان يونس عليه السّلام
- فصل [ 10 ] : دربارهء عيسى عليه السّلام
- فصل [ 11 ] : داستان‌هايى ديگر از پيامبران
- فصل [ 12 ] : ديگر داستان‌هاى قرآن
- باب ششم فضيلت دانش و دانشى مردان و نوآورىهاى نكوى ايشان و استنباط بديعشان
- فصل [ 1 ] : فضيلت دانش و دانشى مردان
- فصل [ 2 ] : نكته‌هايى دربارهء دانش
- فصل [ 3 ] : حكمت‌هايى دربارهء دانش
- فصل [ 4 ] : بندهايى مناسب اين باب
- فصل [ 5 ] : تعليم
- فصل [ 6 ] : نكوهش علم انساب
- فصل [ 7 ] : نهى از پوشيده داشتن دانش
- فصل [ 8 ] : فقه و فقيهان
- فصل [ 9 ] : كلام و متكلمان
- فصل [ 10 ] : نمونه‌هايى از استنباطها و مرواريدهايى از برداشت‌هاى عالمان
- باب هفتم ادب ، عقل ، حكمت و اندرز نيكو
- فصل [ 1 ] : در فضيلت عقل « 1 »
- فصل [ 2 ] : ادب
- فصل [ 3 ] : حكمت و اندرز نيكو
- باب هشتم خوىهاى ستوده
- فصل [ 1 ] : پرهيزگارى
- فصل [ 2 ] : شكيبايى
- فصل [ 3 ] : سپاسگزارى
- فصل [ 4 ] : متعلق به ابو على بصير
- فصل [ 5 ] : بخشايش
- فصل [ 6 ] : پاس داشتن پيوند با خويشاوندان
- فصل [ 7 ] : از ابو القاسم اسكافى
- فصل [ 8 ] : نيكى به پدر و مادر
- فصل [ 9 ] : از آن ابن عباد
- فصل [ 10 ] : انفاق و گشاده‌دستى
- فصل [ 11 ] : ميانه‌روى
- فصل [ 12 ] : مردانگى
- فصل [ 13 ] : خوش‌سخنى با مردم
- فصل [ 14 ] : مدارا
- فصل [ 15 ] : راستى
- فصل [ 16 ] : بردبارى
- فصل [ 17 ] : عبرت گرفتن
- فصل [ 18 ] : مشورت
- فصل [ 19 ] : در آداب جنگ
- فصل [ 20 ] : گونه‌هايى از ستودگىها و خوبىها
- باب نهم خوىهاى نكوهيده ، رفتارهاى ناروا و نكوهش سبك‌خردان و نادانان
- فصل [ 1 ] : نكوهش هوسرانى
- فصل [ 2 ] : ناسپاسى
- فصل [ 3 ] : زفتى
- فصل [ 4 ] : ستم
- فصل [ 5 ] : دروغگويى
- فصل [ 6 ] : رشك
- فصل [ 7 ] : نكوهش دورويان
- فصل [ 8 ] : خودبزرگ‌بينى
- فصل [ 9 ] : نكوهش غيبت
- فصل [ 10 ] : گمان
- فصل [ 11 ] : گونه‌هايى از خوىهاى نكوهيده
- فصل [ 12 ] : عامهء مردم و نادانان
- فصل [ 13 ] : همانند آن در نكوهش بدكاران
- باب دهم گونه‌هايى از اضداد و اعداد
- فصل [ 1 ] : بىنيازى و نياز
- فصل [ 2 ] : فضيلت دارايى و تلاش در به چنگ آوردن آن و نيز فضيلت داد و ستد و پيشه‌ورى
- فصل [ 3 ] : در ضد آنچه گذشت
- فصل [ 4 ] : درنگ و شتاب
- فصل [ 5 ] : دوستى و دشمنى
- فصل [ 6 ] : جوانى و پيرى
- فصل [ 7 ] : كمى و فراوانى
- فصل [ 8 ] : اعداد
- باب يازدهم زنان ، فرزندان و برادران
- فصل [ 1 ] : ازدواج و زن
- فصل [ 2 ] : نيرنگ زنان
- فصل [ 3 ] : زنى كه تنها با آيات قرآن سخن مىگفت
- فصل [ 4 ] : نكته‌هايى دربارهء زنان و كنيزان
- فصل [ 5 ] : فرزندان
- فصل [ 6 ] : برادران
- باب دوازدهم دربارهء خوردنىها و نوشيدنىها
- [ فصل 1 و 2 ] : كلياتى در اين باب
- فصل [ 3 ] : دربارهء آب
- فصل [ 4 ] : دربارهء عسل
- باب سيزدهم دربارهء سخن ، سخنورى و ميوه‌هاى فصاحت
- فصل [ 1 ] : دربارهء فضيلت زبان و سخنورى
- فصل [ 2 ] : گزيده‌هايى از خطبه‌ها
- فصل [ 3 ] : معارضه
- فصل [ 4 ] : بديهه‌گويى
- فصل [ 5 ] : مقام دريوزگى
- فصل [ 6 ] : مقام اسيران
- فصل [ 7 ] : كسى كه در نماز براى كارى سخن گفت
- باب چهاردم پاسخ‌هاى دندان‌شكن
- فصل [ 1 ] : پاسخ‌هايى از نسل نخست و سلف صالح
- فصل [ 2 ] : پاسخ‌هايى از ديگران
- فصل [ 3 ] : پاسخ‌هاى ابو العيناء
- فصل [ 4 ] : پاسخ‌هاى كاتبان ، اديبان و بذله‌گويان
- باب پانزدهم نكته‌هاى نمكين
- فصل [ 1 ] : سخنان نغز قاريان
- فصل [ 2 ] : سخنان نغز تازيان بيابان‌نشين
- فصل [ 3 ] : نغزهاى عاقلان ديوانه‌نما
- باب شانزدهم اقتباس ناخوشايند
- فصل [ 1 ] : فرارفتن از مرز اقتباس
- فصل [ 2 ] : مردمانى با ويژگىهاى خداداد
- باب هفدهم رؤيا ، شگفتىهاى آن و تعبيرهاى بديع
- فصل [ 1 ] : نقل خواب و تعبير آن
- فصل [ 2 ] : تعبيرهايى كه در قرآن آمده است
- باب هيجدهم كتابت ، خط ، حساب و متونى از پيمان‌ها ، فرمان‌هاى حكومتى ، فتحنامه‌ها و توقيع‌ها
- فصل [ 1 ] : در فضيلت كتاب و كاتبان
- فصل [ 2 ] : باز هم در فضيلت كتابت و قلم
- فصل [ 3 ] : در نكوهش كتابت !
- فصل [ 4 ] : فضيلت حساب دانستن
- فصول پيمان‌ها
- فصل [ 5 ] : در پيمان‌هايى كه دربردارندهء فراخوان به تقواى الهى و آداب حكمرانى بوده است
- فصل [ 6 ] : در پيروى از سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله
- فصل [ 7 ] : در پاسداشت نماز
- فصل [ 8 ] : در برگزارى نماز جمعه و عيد و آباد داشتن مسجد
- فصل [ 9 ] : رسيدگى به زندانيان و اجراى حدود
- فصل [ 10 ] : در پاسدارى از مرزها و پاكسازى راه‌ها از آشوبگران
- فصل [ 11 ] : بازگرداندن بردگان فرارى ، اموال يافت‌شده و گمشدگان
- فصل [ 12 ] : در تعطيل كردن ميكده‌ها و عشرتكده‌ها
- فصل [ 13 ] : در تقويت حكمرانان و كارگزاران
- فصل [ 14 ] : در انتخاب كارگزاران و سفارش آنان به شرط و ادب كار
- فصل [ 15 ] : در معيارين كردن ترازوها و پيمانه‌ها و جلوگيرى از كم‌فروشى
- فصل [ 16 ] : دربارهء ارث
- فصل [ 17 ] : از ميان بردن آيين‌هاى ستمگرانه و سنت‌هاى بد
- پيمان‌هاى مربوط به قاضيان
- فصل [ 18 ] : آداب قضاوت
- فصل [ 19 ] : گواهان ، پذيرش گواهان ديندار و نپذيرفتن خيانتكاران
- فصل [ 20 ] : برپا داشتن حدود
- فصل [ 21 ] : مراقبت از اموال يتيمان
- فصل [ 22 ] : وقف و صدقات
- فصل [ 23 ] : سپردن جانشينى خود به عالمان در كارهايى كه از محضر وى دور است
- فصل [ 24 ] : همسر دادن بىهمسران
- فصل [ 25 ] : بندهايى از چند فرمان ديگر
- فصل [ 26 ] : سرآغازهايى از فتحنامه‌ها
- فصل [ 27 ] : دربارهء دشمنان و سرافكندگىهاى آنان در پيكارها
- فصل [ 28 ] : مفاهيمى پراكنده از فتحنامه‌ها
- فصل [ 29 ] : دربارهء برانگيختن به فرمانبرى و بازآوردن سركشان و بازداشتن از نافرمانى
- فصل [ 30 ] : صلح و مصلحت‌هاى آن
- فصل [ 31 ] : ستايش و ثنا
- فصل [ 32 ] : سپاس گزاردن و ارج گذاردن نعمت
- فصل [ 33 ] : سرزنش و نكوهش
- فصل [ 34 ] : ماه رمضان
- فصل [ 35 ] : نكته‌هايى پراكنده
- فصل [ 36 ] : تبريك و نامه‌هاى محبت‌آميز
- فصل [ 37 ] : تسليت‌گويى
- فصل [ 38 ] : ثنا و ستايش
- فصل [ 39 ] : نامه‌هاى محبت
- فصل [ 40 ] : به اضداد
- فصل [ 41 ] : گونه‌هايى ديگر از نامه‌هاى دوستانه
- باب نوزدهم ضرب المثل
- فصل [ 1 ] : جايگاه ضرب المثل‌ها
- فصل [ 2 ] : روايت‌هايى مناسب اين باب از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله
- فصل [ 3 ] : مثل‌واره‌ها
- فصل [ 4 ] : چون دو تن كارى به سامان رسانند ، آن را تباه كنند
- باب بيستم شعر و شاعران و گونه‌هايى از برگرفته‌هاى قرآنى آنان
- فصل [ 1 ] : شعر
- فصل [ 2 ] : شاعران
- فصل [ 3 ] : نمونه‌هايى از اقتباس
- فصل [ 4 ] : شعرهايى دربردارندهء مفاهيمى از قرآن كريم
- فصل [ 5 ] : اقتباس‌هاى ظريف و نهفته در شعر
- فصل [ 6 ] : غزل و نسيب
- فصل [ 7 ] : ستايش
- فصل [ 8 ] : سرزنش
- فصل [ 9 ] : تشبيه‌ها
- فصل [ 10 ] : آزارديدگى از باران
- فصل [ 11 ] : دربارهء آيهء وَ لا عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ
- فصل [ 12 ] : گونه‌هايى ديگر
- فصل [ 13 ] : جناس
- فصل [ 14 ] : طباق
- باب بيست و يكم تقليد از ايجاز ، تشبيه ، استعاره ، تجنيس ، طباق و ديگر آرايه‌هاى قرآن كريم
- فصل [ 1 ] : ايجاز
- فصل [ 2 ] : تشبيه
- فصل [ 3 ] : استعاره
- فصل [ 4 ] : مجاز
- فصل [ 5 ] : آرايه‌هايى ديگر از اين دست
- باب بيست و دوم نكته‌ها و ناگفته‌ها از تلاوت
- فصل [ 1 ] : نقد تفسيرها
- فصل [ 2 ] : همسويى معنايى با آيات
- باب بيست و سوم فنونى گوناگون
- فصل [ 1 ] : گشايش پس از گرفتارى
- فصل [ 2 ] : تفأل به قرآن
- فصل [ 3 ] : قرعه
- فصل [ 4 ] : وطن‌دوستى
- فصل [ 5 ] : سوگند
- فصل [ 6 ] : حكمرانان
- فصل [ 7 ] : هديه
- فصل [ 8 ] : باد
- فصل [ 9 ] : طلا و برترى آن
- فصل [ 10 ] : آتش
- فصل [ 11 ] : فيل
- فصل [ 12 ] : شتر
- فصل [ 13 ] : اسب « 3 »
- فصل [ 14 ] : سوره‌ها و آيه‌هايى داراى نكته‌هاى ويژه
- باب بيست و چهارم دعاهاى مستجاب
- فصل [ 1 ] : فضيلت دعا
- فصل [ 2 ] : دعاهاى گرفتاران
- فصل [ 3 ] : دعاهايى ديگر
- فصل [ 4 ] : دعاهاى سخنوران
- باب بيست و پنجم تعويذ و حرز
- فصل [ 1 ] : تعويذ دردها و بيمارىها
- فصل [ 2 ] : ديگر تعويذها
- فصل [ 3 ] : حرزها
- كتابنامه « 1 »