اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ٣٥١
فصل [ 1 ] : جايگاه ضرب المثل‌ها
باب نوزدهم ضرب المثل
باب نوزدهم ضرب المثل
فصل [ 1 ] : جايگاه ضرب المثل‌ها
فصل [ 1 ] : جايگاه ضرب المثل‌ها
يكى از حكيمان گفته است : ضرب المثل‌ها چراغ‌هاى هر سخن و آرايه‌هاى هر كلام هستند و گونه‌هاى آن‌ها خود حكمتند . از اين‌روى خداوند فرموده است : وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ « 1 » و كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثالَهُمْ . « 2 »
ابن مقفع گفته است : اگر سخنى ضرب المثل شود خواست را بهتر بنماياند ، در قاعده‌مندى روشن‌تر باشد ، استوارتر در گوش نشيند و همهء فنون سخن را كامل‌تر در بر گيرد .
ديگرى گفته است : در مثل‌ها چهار چيز در بر هم مىآيند كه جز در آن جمع نشوند :
ايجاز در الفاظ ، رساندن درست معانى ، نكويى تشبيه و خوبى كنايه . بنابراين ، ضرب المثل را بايد روح‌رسايى سخن دانست . اين اوج بلاغت است . خداوند فرموده است : وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ « 3 » ، وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ « 4 » ، وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ « 5 » . خداوند در اين آيه كسانى را كه
( 1 ) . زمر / 27 و روم / 58 : و در اين قرآن از هرگونه مثلى براى مردم آورديم . ( 2 ) . محمّد / 3 : اين‌گونه ، خدا براى مردم مثال‌هايشان را مىزند . ( 3 ) . زمر / 27 و روم / 58 : و در اين قرآن از هرگونه مثلى براى مردم آورديم . ( 4 ) . ابراهيم / 45 : و براى شما آشكار گرديد كه با آنان چگونه معامله كرديم و مثل‌ها براى شما زديم . ( 5 ) . عنكبوت / 43 : و اين مثل‌ها را براى مردم مىزنيم ، ولى جز دانشوران آن‌ها را درنيابند .