اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٣
فصل [ 39 ] : نامه‌هاى محبت
نيست كه به‌سان منافقان يارى مىرسانند و به‌سان بدخواهان در انتظار فرصت مىنشينند تا « اگر از جانب خدا فتحى به شما رسد ، گويند : مگر ما با شما نبوديم ؟ و اگر براى كافران نصيبى باشد ، گويند : مگر ما بر شما تسلط نداشتيم و شما را از مؤمنان بازنمىداشتيم ؟ » « 1 » و سرانجام حكايت من داستان آنان نيست كه بديشان گفته شود : « شما براى نخستين بار به نشستن تن درداده‌ايد . پس اكنون هم با خانه‌نشينان بنشينيد » . « 2 »
محمّد بن يحيى « 3 » گفته است : اميدوارم مهتر من مسلك كسانى را براى خود نپسندد كه خداوند خطاب به آنان فرموده است : أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ « 4 » .
ابن عباد استاد گفته است : چونان كه خداوند فرموده است : إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ « 5 » .
او راست : « 6 » آيا مولاى من گمان مىكند - و البته برخى از گمان‌ها گناه است « 7 » - كه نامه‌اش به من مىرسد و من از پاسخ او غفلت مىورزم و هم‌سخن شدن با او را وامىنهم ؟
هم او راست : براى وى نامه‌اى نوشتم كه اگر بر سنگ خوانده مىشد سنگ مىتركيد و اگر بر ستارگان خوانده شد از هم مىگسستند . « 8 »
ابو بكر خوارزمى گفته است : دوستى گمشده‌اى است كه چون برود بازنگردد ، خورشيدى است كه چون خاموش شود ديگربار طلوع نكند ، نعمتى است كه چون بگريزد ساكن نشود ، دولتى است كه چون پشت كند ديگربار روى نياورد و دوشيزه‌اى است كه چون
( 1 ) . اقتباس از آيهء 141 سورهء نساء : فَإِنْ كانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قالُوا أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَ إِنْ كانَ لِلْكافِرِينَ نَصِيبٌ قالُوا أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَ نَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ - م . ( 2 ) . اقتباس از آيهء 83 سورهء توبه : رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخالِفِينَ - م . ( 3 ) . نام كامل او محمّد بن يحيى بن عبيد اللّه بن يحيى خاقان است ، به سال 299 ق . وزارت مقتدر عباسى را عهده‌دار شد ، امّا چون از شايستگان نبود به سال 301 ق . يعنى زمانى كه هنوز دو سال از وزارتش كامل نشده بود مقتدر او را بر كنار و دستگير كرد . وى به سال 312 ق . درگذشت . شرح حال او را بنگريد در : الكامل ابن اثير ، ج 8 ، ص 21 و 22 ؛ الفخرى ، ص 241 ؛ المنتظم ، ج 6 ، ص 109 - 121 - ت . ( 4 ) . بقره / 44 : آيا مردم را به نيكى فرمان مىدهيد و خود را فراموش مىكنيد ؟ ( 5 ) . نحل / 100 : تسلط او فقط بر كسانى است كه وى را به سرپرستى مىگيرند . ( 6 ) . متن را بنگريد در : رسائل صاحب بن عباد ، ص 195 - ت . ( 7 ) . اشاره به آيهء 12 سورهء حجرات : إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ - ت . ( 8 ) . در متن به دو آيه اشاره شده است : وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ لَما يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الْأَنْهارُ ( بقره / 74 ) و إِذَا الْكَواكِبُ انْتَثَرَتْ ( انفطار / 2 ) - م .