اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٦
فصل [ 2 ] : گزيده‌هايى از خطبه‌ها
آن‌گاه خطبه خود را پىگرفت ، گويى كه نوشته‌اى از رو مىخواند . « 1 »
در خطبه‌اى از عبد اللّه بن على « 2 » است كه چون مروان بن محمّد كشته شد گفت : أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً وَ أَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دارَ الْبَوارِ * جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها وَ بِئْسَ الْقَرارُ « 3 » . بارى ، خاندان مروان شما را به دام ظلمت فرومىبردند ، به لغزشگاه‌ها مىكشاندند و در آنچه خدا و پيامبرش حرام كرده‌اند پيش‌مىبردند . فردا عالمان شما نزد خداوند چه خواهند گفت ؟ آيا خواهند گفت : « پروردگارا ، اينان ما را گمراه كردند ، عذابى دوچندانشان از آتش ده » « 4 » تا خداوند در پاسخ آنان بگويد : « هريك را دوچندان است ، امّا خود نمىدانيد » ؟ « 5 »
اينك امير مؤمنان در گامى آغازين باب توبه بر شما گشوده و از لغزشتان درگذشته است .
بايد كه ترس از شما رخت بربندد و كشته شدن كسانى كه پيش از شما بودند شما را اندوه دهد .
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خاوِيَةً بِما ظَلَمُوا إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ . « 6 »
در يكى از خطبه‌هاى داوود بن على است : آيا براى خفته‌اى زمان آن نرسيده است كه بيدار شود و براى بىخبرى كه يادآور كردد ؟ « نه ، بلكه بر دل‌هايشان آنچه به چنگ آورده‌اند زنگار افكنده است » « 7 » و فروگذاريتان هميشگى شده است . « 8 »
هنگامى كه مردم به [ شنيدن خبر مرگ ] منصور پريشان شدند ، صالح بن على « 9 » براى
( 1 ) . متن اين خطبه را بنگريد در : عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 336 ؛ نثر الدر ، ج 3 ، ص 88 . همچنين با تفاوت‌هايى در : تاريخ الطبرى ، ج 9 ، ص 311 - ت . ( 2 ) . در نسخهء خطى على بن عبد اللّه بوده و اين نام در تحقيق نسخه عربى به عبد اللّه بن على تصحيح شده است . عبد اللّه بن على از اميران عباسى و عموى منصور است . همو بود كه مروان بن محمّد را در زاب شكست داد و به سوى دمشق تعقيب كرد . او در سال 147 ق . درگذشت . بنگريد به : تاريخ بغداد ، ج 10 ، ص 8 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 7 ، ص 432 - ت . ( 3 ) . ابراهيم / 28 و 29 : آيا به كسانى كه شكر نعمت خدا را به كفر تبديل كردند و قوم خود را به سراى هلاكت درآوردند ننگريستى ؟ جهنم است ، در آن وارد مىشوند و چه بد قرارگاهى است . ( 4 ) . اقتباس از آيهء 38 سورهء اعراف : رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ - م . ( 5 ) . اقتباس از آيهء 38 سورهء اعراف : لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَ لكِنْ لا تَعْلَمُونَ - م . ( 6 ) . نمل / 52 : و اين هم خانه‌هاى خالى آن‌هاست به سزاى بيدادى كه كرده‌اند . قطعا در اين كيفر براى مردمى كه مىدانند عبرتى خواهد بود . ( 7 ) . اقتباس از آيهء 14 سورهء مطففين : كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ . ( 8 ) . بنگريد به : العقد الفريد ، ج 4 ، ص 100 - ت . ( 9 ) . نام كامل او صالح بن على بن عبد اللّه هاشمى است . او عموى سفاح و منصور و مردى دلير و دورانديش بود . در سال 133 ق . زمامدار مصر شد و در سال 151 ق . در قنسرين درگذشت .