اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٠
فصل [ 1 ] : دربارهء فضيلت زبان و سخنورى
خداوند براى پيامبر خويش صلّى اللّه عليه و إله از وضع قريش در بلاغت سخن ، برترى انديشه و درستى خرد ياد كرده و از تازيان و زيركى ، نيرنگ ، انديشه‌ورى ، سخن‌آورى و سرانجام سرسختى آنان به گاه كشاكش سخن به ميان آورده و فرموده است : فَإِذا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدادٍ « 1 » ، وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا « 2 » ، وَ يُشْهِدُ اللَّهَ عَلى ما فِي قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ « 3 » و بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ . « 4 »
خداوند سپس از حيلتگرى زبان تازيان و از اين‌كه خوش سخن گويند و گوش را به شنيدن كشانند ياد كرده و فرموده است : وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ « 5 » ، مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا « 6 » و إِذا تَوَلَّى سَعى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ . « 7 »
خداوند سپس دربارهء ويژگىهاى قريش و تازيان فرموده است : أَمْ تَأْمُرُهُمْ أَحْلامُهُمْ بِهذا « 8 » ، فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ « 9 » ، انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ « 10 » ، وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ « 11 » و وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ . « 12 »
پس مدار و محور بر بيان و تبيين و فهماندن و تفهيم است و هرچه سخن آشكارتر باشد ستوده‌تر است ، آن‌سان كه دل هرچه روشن‌تر باشد ستوده‌تر . خداوند براى ناتوانى زبان و نامرغوب بودن سخن و بيان مثل آورده و كسانى را كه گرفتار اين آفتند به زنان و كودكان تشبيه كرده و فرموده است : أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ وَ هُوَ فِي الْخِصامِ غَيْرُ مُبِينٍ « 13 » .
( 1 ) . احزاب / 19 : و چون ترس بر طرف شود شما را با زبان‌هايى تند نيش مىزنند . ( 2 ) . مريم / 97 : و مردم ستيزه‌جو را بدان بيم دهى . ( 3 ) . بقره / 204 : و خدا را بر آنچه در دل دارد گواه مىگيرد و حال آن‌كه او سخت‌ترين دشمنان است . ( 4 ) . زخرف / 58 : بلكه آنان مردمى جدل‌پيشه‌اند . ( 5 ) . منافقون / 4 : و چون سخن گويند به گفتارشان گوش فرامىدهى . ( 6 ) . بقره / 204 : و از ميان مردم كسى است كه در زندگى اين دنيا سخنش تو را به تعجب وامىدارد . ( 7 ) . بقره / 205 : و چون رياستى يابد كوشش مىكند كه در زمين فساد نمايد و كشت و نسل را نابود سازد . ( 8 ) . طور / 32 : آيا پندارهايشان آنان را به اين وامىدارد ؟ ( 9 ) . حشر / 2 : پس اى ديده‌وران ، عبرت گيريد . ( 10 ) . اسراء / 48 : ببين چگونه براى تو مثل‌ها زدند . ( 11 ) . ابراهيم / 46 : هرچند از مكرشان كوه‌ها از جا كنده مىشد . ( 12 ) . ابراهيم / 4 : و ما هيچ پيامبرى را جز به زبان قومش نفرستاديم تا براى آنان بيان كند . ( 13 ) . زخرف / 18 : آيا كسى را شريك خدا مىكنند كه در زر و زيور پرورش يافته و در هنگام مجادله بيانش غير روشن است ؟