اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ١٨٣

فصل [ 10 ] : انفاق و گشاده‌دستى

وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ « 1 » ، وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً « 2 » ، وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ « 3 » ، وَ أَنْفِقُوا خَيْراً لِأَنْفُسِكُمْ « 4 » و وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ « 5 » .

خداوند طايفه‌اى را كه از انفاق مال خوددارى ورزيده بودند ، چنين نكوهيده است : لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفاقِ وَ كانَ الْإِنْسانُ قَتُوراً « 6 » .

يك‌بار مأمون به محمّد بن عباد مهلبى « 7 » گفت « 8 » : تو ولخرجى ! گفت : اى امير مؤمنان ، دريغ داشتن از گشاده‌دستى بدگمانى به آفريدگار است ، در حالىكه او مىفرمايد : وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ « 9 » .

در تفسير آيهء وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ « 10 » گويند : گاه بنده به ديگرى روزى مىدهد ، امّا چون از او ناخشنود شود اين روزى را قطع مىكند ، در حالىكه خداوند چون ناخشنود مىشود نيز روزى را قطع نمىكند .

روزى فرات بن زيد بر عمر وارد شد ، در حالىكه عمر به مردم عطا مىداد . فرات اين شعر ملتمس « 11 » را بر زبان آورد :

( 1 ) . بقره / 267 : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، از چيزهاى پاكيزه‌اى كه به دست آورده‌ايد و از آنچه براى شما از زمين برآورده‌ايم انفاق كنيد . ( 2 ) . طلاق / 7 : و هركه روزى او تنگ باشد بايد از آنچه خدا به او داده خرج كند . خدا هيچ‌كس را جز به قدر آنچه به او داده است تكليف نمىكند . خدا به زودى پس از دشوارى آسانىاى فراهم مىكند . ( 3 ) . بقره / 272 : و هر مالى را كه انفاق كنيد پاداش آن به‌طور كامل به شما داده خواهد شد و ستمى بر شما نخواهد رفت . ( 4 ) . تغابن / 16 : و مالى براى خودتان انفاق كنيد . ( 5 ) . حشر / 9 : و هركس از خست نفس خود مصون ماند ايشانند كه رستگارانند . ( 6 ) . اسراء / 100 : اگر شما مالك گنجينه‌هاى رحمت پروردگارم بوديد باز هم از بيم خرج كردن قطعا امساك مىورزيديد و انسان همواره بخيل است . ( 7 ) . او از فرزندان مهلب بن ابى صفره و امير بصره در روزگار مامون است . در حدود سال 216 ق . درگذشت . در كتاب الاغانى ( چاپ ساسى ، ج 5 ، 24 ، ج 6 ، ص 167 و ج 9 ص 93 و 94 ) ماجراهايى از او نقل شده است - ت . ( 8 ) . متن را بنگريد در : نهاية الارب ، ج 3 ، ص 295 ؛ ربيع الابرار ، ج 3 ، ص 703 - ت . ( 9 ) . سبأ / 39 : و هرچه را انفاق كرديد عوضش را او مىدهد و او بهترين روزىدهندگان است . ( 10 ) . همان . ( 11 ) . نام كامل او جرير بن عبد العزى و از شاعران جاهليت و خود دايى طرفة بن عبد است . بنگريد به : خزانة