اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ١٥٨

فصل [ 10 ] : نمونه‌هايى از استنباطها و مرواريدهايى از برداشت‌هاى عالمان

« هيچ مؤمنى نيست كه بميرد مگر اين‌كه شهيد مرده باشد » ؟ گفت : مرا سه روز مهلت دهيد . او را مهلت دادند . پس گفت : آشكار و روشن يافته‌ام ، و آن اين سخن خداوند است كه فرمود :

وَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَداءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ « 1 » .

از او دربارهء خاك خوردن پرسيدند . گفت : به حرام همانندتر است تا به حلال ؛ زيرا خداوند مىگويد : « از آنچه در زمين حلال و پاكيزه است بخوريد » « 2 » ، امّا نفرموده است از زمين بخوريد .

از او پرسيدند : آيا معناى اين سخن مردم را كه گويند « مهتران در حاشيه‌اند » « 3 » در كتاب خدا مىيابى ؟ گفت : آرى ، در سورهء يس : وَ جاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعى . « 4 » آن مرد در داخل شهر نمىنشست ، بلكه در نقطه‌اى دور از مركز شهر بود .

از او پرسيدند : آيا مضمون « نخست همسايه و سپس خانه » « 5 » را در كتاب خدا مىيابى ؟

گفت : آرى ، اين همسر فرعون است كه مىگويد : رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ « 6 » . مگر نمىبينى كه او نخست همسايه را خواست و سپس خانه را ؟

از ابن سيرين پرسيدند : آيا خوردن ناخالصىهاى آهن براى درمان حلال است يا نه ؟

گفت : در آن اشكالى نمىبينم و آن را از همان منافعى مىدانم كه خداوند فرموده است :

وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ « 7 » .

ابن عباس مىگفت : مگوييد سوگند به آن‌كه مهر او بر دهانم است ؛ چرا كه خداوند بر دهان كافران مهر مىنهد « 8 » .

همو به اين گفته مردم كه مىگفتند : از نماز برگشتند ( انصرفوا من الصلاة ) خرده مىگرفت

( 1 ) . حديد / 19 : و كسانى كه به خدا و پيامبران وى ايمان آورده‌اند آنان همان راستينانند و پيش پروردگارشان گواه خواهند بود . ( 2 ) . اقتباس از آيهء 168 بقره : كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً - م . ( 3 ) . « الناس الاشراف بالاطراف » . ( 4 ) . پس / 20 : و در اين ميان مردى از دورترين جاى شهر دوان‌دوان آمد . ( 5 ) . « الجار ثم الدار » . ( 6 ) . تحريم / 11 : پروردگارا ، پيش خود در بهشت خانه‌اى برايم بساز . ( 7 ) . حديد / 25 : و آهن را كه در آن براى مردم خطرى سخت و سودهايى است پديد آورديم . ( 8 ) . اشاره به آيه‌هاى 64 و 65 سورهء يس : اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ * الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلى أَفْواهِهِمْ وَ تُكَلِّمُنا أَيْدِيهِمْ - ت .