اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ١٢٩

فصل [ 4 و 5 ] : اقتباس از داستان يعقوب عليه السّلام و يوسف عليه السّلام

من كف يقظان الشمائل ناعس ال * حاظ يفديه الغزال الاهيف

و يروق لى ذقن له مستودع * جبا و من ذى الجب « 1 » يطلع يوسف « 2 »

يكى از زيباترين چيزهايى كه درباره زندان يوسف عليه السّلام و سرانجام خوش او گفته شده ، اين شعر بحترى « 3 » خطاب به محمّد بن يوسف است كه در آن مىگويد :

اما فى رسول اللّه يوسف اسوة * لمثلك محبوسا على الضيم و الافك

اقام جميل الصبر فى السجن برهة * فآض به الصبر الجميل الى الملك « 4 »

محمّد بن زيد علوى « 5 » گفته است :

وراء مضيق الخوف متسع الامن * و اوّل معروج به آخر الحزن

فلا تيأسن فاللّه ملك يوسفا * خزانته بعد الخلاص من السجن « 6 »

( 1 ) . اشاره به آيه‌هاى 10 و 15 سورهء يوسف : وَ أَلْقُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ و وَ أَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيابَتِ الْجُبِّ - ت . ( 2 ) . از كف آن‌كه نشانه‌هاى جمال بر چهره‌اش كامل نقش بسته و چشمانى خمار دارد و آهوى تكيده فداى اوست و از آن چاه سياه موهاى پريشانش چانه‌اى برايم رخ مىنمايد و از درون آن چاه يوسف چهرهء او برون مىآيد . ( 3 ) . اين دو بيت در ديوان بحترى ( ج 3 ، ص 1567 ) در قصيده‌اى با اين مطلع آمده است : جعلت فداك الدهر ليس بمنفك * من الحادث المشكو و النازل المشكى بيت نخست نيز در ديوان چنين روايت شده است : اما فى نبى اللّه يوسف اسوة * لمثلك محبوسا على الظلم و الإفك به هر روى ، شاعر در بيت نخست از اين چند بيت به آيهء 32 سورهء يوسف اشاره كرده است : وَ لَئِنْ لَمْ يَفْعَلْ ما آمُرُهُ لَيُسْجَنَنَّ وَ لَيَكُوناً مِنَ الصَّاغِرِينَ - ت . ( 4 ) . آيا در يوسف پيامبر خدا الگويى نيست براى كسى چون تو كه به ستم و تهمت به زندان افكنده شده است و در زندان در مدتى به زيبايى شكيبايى ورزيده و اين شكيب او را از آن‌جا به كاخ سلطنت بازبرده است . بيت اخير در احسن ما سمعت ( ص 28 ) چنين روايت شده است : اقام جميل الصبر فى السجن مدة * فآض به الصبر الجميل الى الملك شاعر در اين بيت به آيهء 56 سورهء يوسف اشاره مىكند : وَ كَذلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْها حَيْثُ يَشاءُ - ت . ( 5 ) . نام كامل او محمّد بن زيد بن محمّد بن اسماعيل بن حسن بن زيد بن حسن بن على بن ابى طالب و به داعى طبرستان نامور است . در روزگار معتضد كشته شد . بنگريد به : مقاتل الطالبيين ، ص 495 - ت . ( 6 ) . در پس تنگناى ترس فراخناى امنيت است و نخستين كسى كه به معراجش برند همان است كه بيشترين اندوه را ديد . نوميد مباش كه خداوند يوسف را پس از رهاندن از زندان ، مالك گنج‌هاى زمين كرد . بيت دوم در المنتحل ( ص 264 ) آمده است . شاعر در اين بيت به آيهء 55 سورهء يوسف اشاره مىكند : قالَ اجْعَلْنِي عَلى خَزائِنِ الْأَرْضِ - ت .