اقتباس از قرآن كريم ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥

فصل [ 4 و 5 ] : اقتباس از داستان يعقوب عليه السّلام و يوسف عليه السّلام

شاعر گفته است :

علىّ و اللّه فيما لفقوا كذبوا * ككذب اولاد يعقوب على الذيب « 1 »

ابو العيناء به احمد بن ابى دؤاد « 2 » چنين نوشت : خدا مرا فدايت كند ! سختى و بلا ما را دربر گرفته است و سرمايه‌مان نيز سپاسگزارى است ؛ اگر ما را عطايى دهى چونان خواهم بود كه شاعر گفته است :

ان الشهاب الذى يحمى ذماركم * لا يخمد الدهر لكن جمرة يقد « 3 »

اگر هم ما را عطايى ندهى از آن كسان نيستيم كه در زكات دادن بر تو خرده گيرند و اگر خود از آن داده شوند خرسند گردند و اگر از آن بىبهره گذارده شوند بينى كه خشمگين و ناراضىاند . « 4 »

گويند : هركس به دروغ شناخته شود راست گفتن او روا نبود .

از مثل‌هاى رايج است كه گويند : از دروغگو سخن راست هم پذيرفته نمىشود ، هرچند حرف درستى هم آورده باشد .

در داستان يوسف عليه السّلام آمده است : وَ ما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَ لَوْ كُنَّا صادِقِينَ . « 5 »

از حكمت‌هاى عرب دربارهء رازدارى است : سينهء تو براى حفظ راز ، از جانت گشاده‌تر است .

در داستان يوسف عليه السّلام نيز آمده است : لا تَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً إِنَّ الشَّيْطانَ لِلْإِنْسانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ « 6 » .

( 1 ) . به خداوند سوگند ، در آن سخنان كه بافته‌اند بر من دروغ بسته‌اند ، آن‌سان كه پسران يعقوب بر گرگ دروغ بستند . ( 2 ) . احمد بن ابى دؤاد كه او را به كنيه ابو عبد اللّه قاضى خوانده‌اند از كسانى است كه به گفته ابن خلكان به مردانگى و تعصب نامور بود . با معتصم ماجراهايى داشته كه در تاريخ نقل شده است . در اوايل روزگار واثق به فلج مبتلا شد و به سال 240 ق . درگذشت . بنگريد به : وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 63 و 64 - ت . ( 3 ) . آن شهاب كه جمع شما را پاس مىدارد در همهء روزگار خاموش نشود و آتشى است كه هماره شعله برفروزد . ( 4 ) . اشاره به آيهء 58 سورهء توبه : وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ يَسْخَطُونَ - ت . ( 5 ) . يوسف / 17 : ولى تو ما را هرچند راستگو باشيم باور نمىدارى . ( 6 ) . يوسف / 5 : خوابت را براى برادرانت حكايت مكن كه براى تو نيرنگى مىانديشند ؛ زيرا شيطان براى آدمى دشمنى آشكار است .